Epigonlik
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 156–157-b. — ziyouz.com
Epigonlik (yun.— keyin tuğilgan) — badiiy adabiyot va san'atda yangilikka intilmaslik, an'ana şaklida paydo bölgan yönaliş, uslub, janr hamda usullarni körkörona takrorlaş, köçirmaçilik. E. san'at va adabiyot namunalarini oldingi mazmunmohiyat va estetik jozibadan ayirib, adabiyotni tinimsiz ösişözgariş imkoniyatidan mahrum qiladi. Bor badiiy an'analarni rivojlantirişga urinmaslik, ularga özgarişlar kiritişga intilmaslik, öz yölidan yurişga botinmaslik orqali ijodni qolipga soliş, nusxakaşlik E.ning asosiy belgilaridir.
Adabiy E.u yoki bu adabiy qaraş, maktab yoxud yönaliş badiiy ijodga turtki berolmay, uning rivojiga tösiq böla boşlaganida kuçayadi. Badiiy didlar almaşayotgan, estetik qaraşlar yangilanayotgan davrda E., ayniqsa, avj oladi. E. içki va taşqi singari 2 körinişda böladi. Taşqi E. biror adabiyotda mavjud hodisalardan nusxa oliş, köçiriş bölsa, içki E. bir muallifning özini özi takrorlay boşlaşidir. Badiiy adabiyotni ommaviylaştiriş, uni hammabop qilişga uriniş yölidagi harakatlar E.ning yoyilişiga sabab böladi. E. birov qilgan badiiy kaşfiyotni özlaştirib olganligi bilangina emas, balki öquvçilar estetik didini ötmaslaştirgani, ularda şaxslik xususiyatlarini yöqotib, «ommalik» belgilarini köpaytirgani bilan ham millat taraqqiyoti uçun xavflidir.
Qozoqboy Yöldoşev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭПИГОНЛИК (юн.— кейин туғилган) — бадиий адабиёт ва санъатда янгиликка интилмаслик, анъана шаклида пайдо бўлган йўналиш, услуб, жанр ҳамда усулларни кўркўрона такрорлаш, кўчирмачилик. Э. санъат ва адабиёт намуналарини олдинги мазмунмоҳият ва эстетик жозибадан айириб, адабиётни тинимсиз ўсишўзгариш имкониятидан маҳрум қилади. Бор бадиий анъаналарни ривожлантиришга уринмаслик, уларга ўзгаришлар киритишга интилмаслик, ўз йўлидан юришга ботинмаслик орқали ижодни қолипга солиш, нусхакашлик Э.нинг асосий белгиларидир.
Адабий Э.у ёки бу адабий қараш, мактаб ёхуд йўналиш бадиий ижодга туртки беролмай, унинг ривожига тўсиқ бўла бошлаганида кучаяди. Бадиий дидлар алмашаётган, эстетик қарашлар янгиланаётган даврда Э., айниқса, авж олади. Э. ички ва ташқи сингари 2 кўринишда бўлади. Ташқи Э. бирор адабиётда мавжуд ҳодисалардан нусха олиш, кўчириш бўлса, ички Э. бир муаллифнинг ўзини ўзи такрорлай бошлашидир. Бадиий адабиётни оммавийлаштириш, уни ҳаммабоп қилишга уриниш йўлидаги ҳаракатлар Э.нинг ёйилишига сабаб бўлади. Э. биров қилган бадиий кашфиётни ўзлаштириб олганлиги билангина эмас, балки ўқувчилар эстетик дидини ўтмаслаштиргани, уларда шахслик хусусиятларини йўқотиб, «оммалик» белгиларини кўпайтиргани билан ҳам миллат тараққиёти учун хавфлидир.
Қозоқбой Йўлдошев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.