Epir
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 165-b. — ziyouz.com
Epir — Şim. Gretsiyadagi qadimiy ölka. E. yunon qabilalarining eng qadimiy yurti, şu yerdan ular keyinçalik Bolqon ya.o. va Egey dengizi orollariga tarqalganlar degan fikrlar mavjud. qadimiyda E.da qardoş illiriy qabilalar: xaonlar, molosslar, fesprotlar va boşqalar yaşagan. Bu qabilalar ehtimol E.ning qadimiy yunon aholisini siqib çiqarişgan. Mil.av. 6—5-asrlarda xaonlar E.da eng kuçli qabila hisoblangan. Keyinçalik ustunlik molosslarga ötgan, ularning şohlaridan biri — Pirr davrida (mil. av. 4-asr oxiri — 3-asr boşi) E.ning butun hududi yagona davlatga birlaşgan (şundan keyin E. aholisi epirotlar deb atalgan). Mil.av. 168 yil E.ni rimliklar bosib olib, 70 dan ortiq şaharni vayron qilişgan va 150 mingga yaqin epirotlarni qul qilib haydab ketişgan. Avgust davrida (mil.av. 27—mil. 14 yil) E. hududi Rimning Axayya provinsiyasi tarkibiga kiritilgan. Imperator Trayan davrida E. Akarnaniya bilan birlaştirilib E. provinsiyasini taşkil qilgan, 3-asr oxirida Illiriyaning bir qismi bilan bitta provinsiyaga birlaştirilgan. Mil. 4-asrdan — Vizantiya tarkibida (13—14-asrlarda E. hududi Epir davlatiga kirgan), 15-asr örtalaridan — Usmonli turk imperiyasi hukmronligi ostida bölgan. 1881 yil E.ning bir qismi (Arta r-ni) Gretsiyaga qöşib yuborilgan; 1912—13 yillardagi Bolqon uruşlaridan söng E.ning butun hududi Gretsiya tarkibiga kirgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭПИР — Шим. Грециядаги қадимий ўлка. Э. юнон қабилаларининг энг қадимий юрти, шу ердан улар кейинчалик Болқон я.о. ва Эгей денгизи оролларига тарқалганлар деган фикрлар мавжуд. қадимийда Э.да қардош иллирий қабилалар: хаонлар, молосслар, феспротлар ва бошқалар яшаган. Бу қабилалар эҳтимол Э.нинг қадимий юнон аҳолисини сиқиб чиқаришган. Мил.ав. 6—5-асрларда хаонлар Э.да энг кучли қабила ҳисобланган. Кейинчалик устунлик молоссларга ўтган, уларнинг шоҳларидан бири — Пирр даврида (мил. ав. 4-аср охири — 3-аср боши) Э.нинг бутун ҳудуди ягона давлатга бирлашган (шундан кейин Э. аҳолиси эпиротлар деб аталган). Мил.ав. 168 йил Э.ни римликлар босиб олиб, 70 дан ортиқ шаҳарни вайрон қилишган ва 150 мингга яқин эпиротларни қул қилиб ҳайдаб кетишган. Август даврида (мил.ав. 27—мил. 14 йил) Э. ҳудуди Римнинг Ахайя провинцияси таркибига киритилган. Император Траян даврида Э. Акарнания билан бирлаштирилиб Э. провинциясини ташкил қилган, 3-аср охирида Иллириянинг бир қисми билан битта провинцияга бирлаштирилган. Мил. 4-асрдан — Византия таркибида (13—14-асрларда Э. ҳудуди Эпир давлатига кирган), 15-аср ўрталаридан — Усмонли турк империяси ҳукмронлиги остида бўлган. 1881 йил Э.нинг бир қисми (Арта р-ни) Грецияга қўшиб юборилган; 1912—13 йиллардаги Болқон урушларидан сўнг Э.нинг бутун ҳудуди Греция таркибига кирган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.