Erk qal'a
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 187–188-b. — ziyouz.com
Erk qal'a — köhna Marv şahri xarobasini taşkil etgan qal'alardan biri. Turkmanistondagi Murğob daryosining örta oqimi böyida, Bayramali şahri yaqinida joylaşgan. E.q. Marvning eng qadimiy qismi hisoblanadi. E.q.ning tarhi ovalsimon (400x500 m — 20 ga) bölib, Gavr qal'a mudofaa devorlarining şim. qanotiga tutaşgan. E.q.ning markazida ./ bal. 25 m dan ziyod ark (50x50 m) joylaşgan. Arkning şim.da pastak maydonça bölib, unda harbiy garnizon va toşotar qurollar örnaşgan. E.q.da dastlabki qazişmalar 1890 yil Rossiya Arxeologiya komissiyasi a'zosi V.A. Jukovskiy tomonidan ötkazilgan. 1904 yil R.Pampelli boşçiligidagi amerikalik ekspeditsiya, 1937 yil B.B.Piotrovskiy, A.A.Maruşçenko va 1947 yil S.A.Vyazigin, 1950—1992 yillarda M.Ye.Masson rahbarligi ostida Janubiy Turkmaniston arxeologiya kompleks ekspeditsiyasi tomonidan olib borilgan tadqiqotlar E.q.ning mil.av. 1-ming yillikning 2-çoragida bunyod etilganini körsatdi. Sosoniylar davrida (3—5-asrlar) markaziy tepalikda ma'muriy bino qad kötargan, u keyinçalik arablar tomonidan xalifa Ma'munning Marvdagi qarorgohi sifatida foydalanilgan. Yozma manbalarga köra, E.q. 10-asrdan xarobaga aylangan. E.q. dan köplab sopol va şişa idişlar, sosoniylar tangalari, jez piçoqlar, toşqolip, jez paykonlar topilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭРК ҚАЛЪА — кўҳна Марв шаҳри харобасини ташкил этган қалъалардан бири. Туркманистондаги Мурғоб дарёсининг ўрта оқими бўйида, Байрамали шаҳри яқинида жойлашган. Э.қ. Марвнинг энг қадимий қисми ҳисобланади. Э.қ.нинг тарҳи овалсимон (400x500 м — 20 га) бўлиб, Гавр қалъа мудофаа деворларининг шим. қанотига туташган. Э.қ.нинг марказида ./ бал. 25 м дан зиёд арк (50x50 м) жойлашган. Аркнинг шим.да пастак майдонча бўлиб, унда ҳарбий гарнизон ва тошотар қуроллар ўрнашган. Э.қ.да дастлабки қазишмалар 1890 йил Россия Археология комиссияси аъзоси В.А. Жуковский томонидан ўтказилган. 1904 йил Р.Пампелли бошчилигидаги америкалик экспедиция, 1937 йил Б.Б.Пиотровский, А.А.Марушченко ва 1947 йил С.А.Вязигин, 1950—1992 йилларда М.Е.Массон раҳбарлиги остида Жанубий Туркманистон археология комплекс экспедицияси томонидан олиб борилган тадқиқотлар Э.қ.нинг мил.ав. 1-минг йилликнинг 2-чорагида бунёд этилганини кўрсатди. Сосонийлар даврида (3—5-асрлар) марказий тепаликда маъмурий бино қад кўтарган, у кейинчалик араблар томонидан халифа Маъмуннинг Марвдаги қароргоҳи сифатида фойдаланилган. Ёзма манбаларга кўра, Э.қ. 10-асрдан харобага айланган. Э.қ. дан кўплаб сопол ва шиша идишлар, сосонийлар тангалари, жез пичоқлар, тошқолип, жез пайконлар топилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.