Ertapişarlik
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 210-b. — ziyouz.com
Ertapişarlik ERTAPIŞARLIK, tezpişarlik — ösimliklarning tez ösişi, tez rivojlanişi va mevalarning erta yetilişi xususiyati. Ösimliklarda biologik va xöjalik jihatidan pişiş holatiga yetiş tezligi bilan belgilanadi. E. muayyan ekinlar turlari va navlari (salat, ismaloq, rediska, çillaki uzum, kuzgi va bahori buğdoy, makkajöxori, karam, bodring, kartoşka va boşqalarning ayrim navlari)ga xos irsiy belgi hisoblanadi. E. ösimliklarni östiriş texnologiyasi şaroitlariga ham boğliq. Fiziologik nuqgai nazardan E. ösimliklar rivojlanişida vegetatsiya fazalarining jadal ötişi bilan tavsiflanadi. Fotosintezning intensivligi, töqima va organlarda moddalarning faol harakati va özgarişi ösimlikning ösişi, rivojlanişini tezlaştiradi va mevani erta yetiltiradi. E. iqgisodiy ahamiyatga ega: ertapişar ekin turlari va navlari ekilganda yerdan unumli foydalaniş, bir yilda bir dalaning özidan 2—3 marta hosil oliş mumkin.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭРТАПИШАРЛИК, тезпишарлик — ўсимликларнинг тез ўсиши, тез ривожланиши ва меваларнинг эрта етилиши хусусияти. Ўсимликларда биологик ва хўжалик жиҳатидан пишиш ҳолатига етиш тезлиги билан белгиланади. Э. муайян экинлар турлари ва навлари (салат, исмалоқ, редиска, чиллаки узум, кузги ва баҳори буғдой, маккажўхори, карам, бодринг, картошка ва бошқаларнинг айрим навлари)га хос ирсий белги ҳисобланади. Э. ўсимликларни ўстириш технологияси шароитларига ҳам боғлиқ. Физиологик нуқгаи назардан Э. ўсимликлар ривожланишида вегетация фазаларининг жадал ўтиши билан тавсифланади. Фотосинтезнинг интенсивлиги, тўқима ва органларда моддаларнинг фаол ҳаракати ва ўзгариши ўсимликнинг ўсиши, ривожланишини тезлаштиради ва мевани эрта етилтиради. Э. иқгисодий аҳамиятга эга: эртапишар экин турлари ва навлари экилганда ердан унумли фойдаланиш, бир йилда бир даланинг ўзидан 2—3 марта ҳосил олиш мумкин.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.