Ertöğrul
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 210-b. — ziyouz.com
Ertöğrul (taxm. 11911281) harbiy sarkarda, öğuzlarning qay (qayiğ) uruğidan, usmonlilar sulolasi bobokaloni. 13-asrning 20-y.lari — möğullar istilosi davrida E. öz uruğdoşlari bilan Movarounnahr va Xurosondan Kiçik Osiyoga kelib örnaşgan. Bu paytda Kiçik Osiyodagi Saljuqiylar davlati bir-biridan mustaqil 12 ta beklik (beylik)ka ajralib ketgan edi. Ana şunday bekliklardan biri Kiçik Osiyoning şim.ğarbiy qismida — Köniya sultonligi hududida taşkil topgan bölib, bu beklikning asosçisi E. hisoblangan. U çegara hududlarida xizmat qilgan va saljuqiylardan iqto sifatida mazkur mulkni olgan va ularga tobe bölgan. Bu beklik Syogyut (Sugut) atrofi (Biljiq va Eskişahar örtasi)dagi hududni öz içiga qamrab olgan. E. Eskişahardan to Yangişahargaça bölgan 50 km lik hududni ham öziga böysundirgan. Öğuz turklarining qay uruği Eskişahar va Anadolu atroflariga kelib örnaşganda ular hali islom dinini qabul qilişmagan edi. Biroq ular musulmon bölgaç, tez orada islom dinining eng otaşin himoyaçilariga aylanişgan. E. boşçiligidagi turkiylar qöşini salibçilarga kuçli zarbalar bergan. E. uzoq umr körib, ba'zi manbalarda yozilişiça, 90 yoşida olamdan ötgan. U tiriklik payti — 1281 yilda öğli Usmon I ga mazkur beklik boşqaruvini topşirgan.
LL:Miller A.F., Kratkaya istoriya Tursii, M., 1948; Raxmanaliyev R., Imperiya tyurkov, M., 2002.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭРТЎҒРУЛ (тахм. 11911281) ҳарбий саркарда, ўғузларнинг қай (қайиғ) уруғидан, усмонлилар сулоласи бобокалони. 13-асрнинг 20-й.лари — мўғуллар истилоси даврида Э. ўз уруғдошлари билан Мовароуннаҳр ва Хуросондан Кичик Осиёга келиб ўрнашган. Бу пайтда Кичик Осиёдаги Салжуқийлар давлати бир-биридан мустақил 12 та беклик (бейлик)ка ажралиб кетган эди. Ана шундай бекликлардан бири Кичик Осиёнинг шим.ғарбий қисмида — Кўния султонлиги ҳудудида ташкил топган бўлиб, бу бекликнинг асосчиси Э. ҳисобланган. У чегара ҳудудларида хизмат қилган ва салжуқийлардан иқто сифатида мазкур мулкни олган ва уларга тобе бўлган. Бу беклик Сёгют (Сугут) атрофи (Билжиқ ва Эскишаҳар ўртаси)даги ҳудудни ўз ичига қамраб олган. Э. Эскишаҳардан то Янгишаҳаргача бўлган 50 км лик ҳудудни ҳам ўзига бўйсундирган. Ўғуз туркларининг қай уруғи Эскишаҳар ва Анадолу атрофларига келиб ўрнашганда улар ҳали ислом динини қабул қилишмаган эди. Бироқ улар мусулмон бўлгач, тез орада ислом динининг энг оташин ҳимоячиларига айланишган. Э. бошчилигидаги туркийлар қўшини салибчиларга кучли зарбалар берган. Э. узоқ умр кўриб, баъзи манбаларда ёзилишича, 90 ёшида оламдан ўтган. У тириклик пайти — 1281 йилда ўғли Усмон I га мазкур беклик бошқарувини топширган.
ЛЛ:Миллер А.Ф., Краткая история Турции, М., 1948; Рахманалиев Р., Империя тюрков, М., 2002.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.