Eşak

Eşak — otlar uruğining toq tuyoqli sut emizuvçilar kenja uruği (A$ti8) ga mansub hayvon. 5—6 ming yil avval dastlab qadimiy Misrda xonakilaştirilgan. Jahon böyiça boqiladigan E.lar soni 43,4 mln. boşni taşkil etadi. Misr, Efiopiya, Nigeriya, Braziliya, Eron, Pokiston, Ispaniya va boşqalar mamlakatlarda köp boqiladi. Somali, Efiopiyada tarqalgan, böyi 100—120 sm li Afrika yovvoyi E.i (Ye§ii5 a51pi8) xonaki E.larning uruğboşi hisoblanadi. Xonaki E.lar 2 zot guruhini taşkil qiladi: Afrika va Osiyo (jumladan, Qozoğiston, Örta Osiyo, Kavkaz)da tarqalgan mayda jaydari hamda Xitoy (Şandun provinsiyasi)da tarqalgan yirik E.lar — zd zotdor E.lari (böyi otlar kabi 145—160 sm). Bulardan, asosan, Yevropaning jan.dagi va Amerika mamlakatlarida yirik xaçirlar oliş uçun foydalaniladi. E.lar quloği uzunligi, tuyoği torligi, dumi ingiçka, kalta va faqat uçida uzun juni borligi bilan otlardan farq qiladi. Jaydari zot E.lar tuzilişi pişiq, böyi örtaça 100 sm atrofida, tanasi ingiçkaroq, boşi katta, quloqlari uzun, böini töğri, kalta, tik ösib çiqqan kalta yoli bor, beli töğri, kökragi tor, sağrisi qisqa, tusi kulrang, ovqat va joy tanlamaydi, işga çidamli, yuqumli kasalliklarga çalinmaydi. Toğli r-nlardagi yuriş qiyin bölgan joylarda, çölyaylovlarda miniş va yuk taşiş uçun foydalaniladi. E. 70—80 kg, aravaga qöşilganda 2,5 t gaça yuk taşiydi. Jaydari E.lar har xil ötölanlar, xaşak, arpa, zd zotlari esa piçan, kuçli va sersuv ozuqalardan iborat töla ratsion bilan boqiladi. 18—30 yil yaşaydi, xötiklar 2 yoşidan boşlab qoçiriladi, böğozlik davri örtaça 380 kun, 2 yoşidan xöjalik işlarida foydalaniş mumkin.

Ad.: Lakoza I.M., Şçekin V.A., Verblyudovodstva i osnovm oslovodstvo i muloproizvodstva, M., 1964.

Abdusattor Amirov.