«Eşvoy»
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 273-b. — ziyouz.com
«Eşvoy» — Xorazm doston noma (kuy)lari asosida yaratilgan kuy va aşulalar nomi. 18-asrda yaşagan maşhur şovotlik Eşvoy baxşi nomiga nisbatan berilgan: «E.»ning dastlabki namunasi — «Doston E.»ni baxşining özi yaratgan. «E.» yöllari Xorazm maqomlaridagm Iroq Naqşlariga hamohang bölib, ular özbek hamda turkman va qoraqalpoq xalqlari orasida ommalaşgan: mas, Eşvoy baxşining şogirdi Suyav baxşi yaratgan «Turkman E.i», dutor uçun bastalangan «E. Urganjiy» va boşqalar «E.»ning Kurd kuyi ohanglari asosida yaratilgan «Kurd E.i» aşulasi Özbekistonning barça hududlarida maşhur. Töyçi hofiz bastalagan «Farğonaça E.»ning aşula yöli Toşkent va Farğona vodiysida tarqalgan bölib, oldin xorazmça ufar usulida, keyinçalik taronalar usulida ijro etilgan. Ayniqsa, uning Muhiddin Qoriyoqubov, Jamolqori Ğiyosov (öz hamnafaslari bilan) ijro talqinlari ommalaşgan. «Farğonaça E.»ning kuy yöli yirik şakldagi asaridir.
Mazkur kuyni Ş. Mirzayev Lutfiy ğazaliga boğlab yangi variantini bastalagan (M. Yölçiyeva ijrosida maşhur).
Botir Matyoqubov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
«ЭШВОЙ» — Хоразм достон нома (куй)лари асосида яратилган куй ва ашулалар номи. 18-асрда яшаган машҳур шовотлик Эшвой бахши номига нисбатан берилган: «Э.»нинг дастлабки намунаси — «Достон Э.»ни бахшининг ўзи яратган. «Э.» йўллари Хоразм мақомларидагм Ироқ Нақшларига ҳамоҳанг бўлиб, улар ўзбек ҳамда туркман ва қорақалпоқ халқлари орасида оммалашган: мас, Эшвой бахшининг шогирди Суяв бахши яратган «Туркман Э.и», дутор учун басталанган «Э. Урганжий» ва бошқалар «Э.»нинг Курд куйи оҳанглари асосида яратилган «Курд Э.и» ашуласи Ўзбекистоннинг барча ҳудудларида машҳур. Тўйчи ҳофиз басталаган «Фарғонача Э.»нинг ашула йўли Тошкент ва Фарғона водийсида тарқалган бўлиб, олдин хоразмча уфар усулида, кейинчалик тароналар усулида ижро этилган. Айниқса, унинг Муҳиддин Қориёқубов, Жамолқори Ғиёсов (ўз ҳамнафаслари билан) ижро талқинлари оммалашган. «Фарғонача Э.»нинг куй йўли йирик шаклдаги асаридир.
Мазкур куйни Ш. Мирзаев Лутфий ғазалига боғлаб янги вариантини басталаган (М. Йўлчиева ижросида машҳур).
Ботир Матёқубов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.