Eskimos tili
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 219-b. — ziyouz.com
Eskimos tili — paleoosiyo tillarining eskimosaleut guruhiga mansub til; RFda Çukot muxtor okrugida va Magadan viloyatining jan. şarqida, AQŞda Alyaska yarim oroli va unga yaqin orollarda, Kanada va Grenlandiyaning şim. hududlarida tarqalgan. Sözlaşuvçilarning umumiy soni 115 ming (AQŞda — 38 ming, Kanadada — 28 ming, Grenlandiyada — 47 ming, RFda — 1,5 ming) kişidan iborat. E.t. Grenlandiyada orol muxtoriyatining tili, qolgan mamlakatlarda esa oddiy sözlaşuv tili hisoblanadi. Bir qança belgilariga qöra öz qarindoşi — aleut tilidan keskin farq qiladi. Umuman E.t.da 2 ta — yuit va inuit lahjalari, RFdagi E.t.da 3 ta — çaplin, naukan, sirenik lahjalari ajratiladi. Köp asrlar mobaynida eskimoslarning ma'lum hududlar doirasidagina ajralib yaşaşi tufayli E.t.ning bir qator lahjalari mustaqil til belgilariga ega bölgan.
Eskimos yozuvi birinçi marta Grenlandiyada 19-asr örtalarida (lotin grafikasi asosida), RFda 20-asrning 30-y. larida (1932—37 yillarda lotin grafikasi, 1937 yildan rus grafikasi asosida), AQŞ va Kanadada 20-asrning 70-y. larida (lotin grafikasi asosida) şakllangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭСКИМОС ТИЛИ — палеоосиё тилларининг эскимосалеут гуруҳига мансуб тил; РФда Чукот мухтор округида ва Магадан вилоятининг жан. шарқида, АҚШда Аляска ярим ороли ва унга яқин оролларда, Канада ва Гренландиянинг шим. ҳудудларида тарқалган. Сўзлашувчиларнинг умумий сони 115 минг (АҚШда — 38 минг, Канадада — 28 минг, Гренландияда — 47 минг, РФда — 1,5 минг) кишидан иборат. Э.т. Гренландияда орол мухториятининг тили, қолган мамлакатларда эса оддий сўзлашув тили ҳисобланади. Бир қанча белгиларига қўра ўз қариндоши — алеут тилидан кескин фарқ қилади. Умуман Э.т.да 2 та — юит ва инуит лаҳжалари, РФдаги Э.т.да 3 та — чаплин, наукан, сиреник лаҳжалари ажратилади. Кўп асрлар мобайнида эскимосларнинг маълум ҳудудлар доирасидагина ажралиб яшаши туфайли Э.т.нинг бир қатор лаҳжалари мустақил тил белгиларига эга бўлган.
Эскимос ёзуви биринчи марта Гренландияда 19-аср ўрталарида (лотин графикаси асосида), РФда 20-асрнинг 30-й. ларида (1932—37 йилларда лотин графикаси, 1937 йилдан рус графикаси асосида), АҚШ ва Канадада 20-асрнинг 70-й. ларида (лотин графикаси асосида) шаклланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.