Esparset
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 221-b. — ziyouz.com
Esparset ESPARSET, bargak — dukkakdoşlar oilasiga mansub bir va köp yillik ösimliklar turkumi, yemxaşak ekini. 130 dan ortiq yovvoyi turi ma'lum, 75 taga yaqin turi Rossiyaning Yevropa qismida, Örta Osiyo, Kavkazda örmon, çöl, toğ mintaqalarida köp ösadi. Oddiy yoki ekma E., qumloq E.i va Zakavkazye E.i turlari ekiladi. Deyarli hamma turlari çorva mollari uçun yaxşi ozuqa. Oddiy E. ildizi öqildiz, tuproqqa 3—6 m çuqurlikkaça kirib boradi. Poyasi ötsimon, tik ösadi, böyi 50—150 sm, egatçali, tukli, içi, kovak, kam şoxlanadi, 5 — 8 ta böğimli. Barglari murakkab toq patsimon, ikkita pardasimon yon barglari bor. Guli puştiqizil, köp gulli uzun şingilga yiğilgan, çetdan çanglanadi, mevasi bir uruğli dukkak, dumaloq, çatnamaydi. Uruği loviyasimon, oç jigarrang. 1000 ta uruği vazni 12—15 g. E. keng tarqalgan ozuqabop ösimlik, 100 kg piçanida turlariga qarab 53,5—54 ozuqa birligi va 11,9—12,6 kg protein mavjud. E. gulşiraga boy, 120—170 kg/ga asal yiğiş mumkin. Ekilgan dalalarda tuproqni azot bilan boyitadi (100—200 kg/ga azot töplaydi). Suğoriladigan yerlarda 150 s/ga piçan oliş mumkin.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭСПАРЦЕТ, баргак — дуккакдошлар оиласига мансуб бир ва кўп йиллик ўсимликлар туркуми, емхашак экини. 130 дан ортиқ ёввойи тури маълум, 75 тага яқин тури Россиянинг Европа қисмида, Ўрта Осиё, Кавказда ўрмон, чўл, тоғ минтақаларида кўп ўсади. Оддий ёки экма Э., қумлоқ Э.и ва Закавказье Э.и турлари экилади. Деярли ҳамма турлари чорва моллари учун яхши озуқа. Оддий Э. илдизи ўқилдиз, тупроққа 3—6 м чуқурликкача кириб боради. Пояси ўтсимон, тик ўсади, бўйи 50—150 см, эгатчали, тукли, ичи, ковак, кам шохланади, 5 — 8 та бўғимли. Барглари мураккаб тоқ патсимон, иккита пардасимон ён барглари бор. Гули пуштиқизил, кўп гулли узун шингилга йиғилган, четдан чангланади, меваси бир уруғли дуккак, думалоқ, чатнамайди. Уруғи ловиясимон, оч жигарранг. 1000 та уруғи вазни 12—15 г. Э. кенг тарқалган озуқабоп ўсимлик, 100 кг пичанида турларига қараб 53,5—54 озуқа бирлиги ва 11,9—12,6 кг протеин мавжуд. Э. гулширага бой, 120—170 кг/га асал йиғиш мумкин. Экилган далаларда тупроқни азот билан бойитади (100—200 кг/га азот тўплайди). Суғориладиган ерларда 150 ц/га пичан олиш мумкин.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.