Asosiy mazmunga ötiş

Nima yangi v1.6.4 · 25-oktabr

Hamma versiyalar →
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Esxil

    Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 235-b. — ziyouz.com

    Esxil (mil. av. 525, Afina yaqinidagi Elevsin şahri — 456, Sitsiliya) — yunon dramaturgi, «tragediyaning otasi». Uning 80 dramasidan «Eroniylar» (472), «Fivaga qarşi yettovlon» (467), «Oresteya» (458), « Iltijogöylar hamda «Zanjirband Prometey» bizgaça yetib kelgan. Boşqa tragediyalaridan faqat parçalar ma'lum. «Baliqçilar», «Elçilar yoki istmiyliklar» satirik dramalarining parçalari Misr papirus qoğozlarida saqlangan.

    E. Afina demokratiyasi avj olgan davrda yaşagan va bu şaroit uning ijodiga ham ta'sir etgan. Tragediyaga 2aktyorni kiritib, uni çinakam dramatik janrga aylantirgan va dialog konfliktining yuzaga kelişiga imkon yaratgan. E. tragediyalari monumental, kompozitsiyasi mutanosib; ularda xor yetakçi örinda, personajlar tavsifnomasi ziddiyatlardan holi va qatiy maqsadga qaratilgan.

    E. tragediyalarida insonparvarlik, vatanparvarlik kabi ijtimoiy va axloqiy muammolarni kötarib çiqqan. Prometey haqidagi trilogiyasidan faqat «Zanjirband Prometey» tragediyasi saqlangan. Prometey timsolida zulmga qarşi, adolat uçun kuraşuvçi inson obrazini yaratgan. «Oresteya» trilogiyasi («Agamemnon», «Xoeforlar», «Evmenidlar»)da qabilauruğçilik hayotidan saqlanib qolgan ba'zi zararli urfodatlar qoralangan. Asarlari köp tillarga tarjima qilingan. La.:Yarxo V.N., Esxşt, M, 1958; TrençeniVal dapfel I., Prometey prikovannmy i osvobojdennş, «Antiç. obşestvo» töplamida, M., 1967; Alimuxamedov A., Antik adabiyot tarixi, T., 1975.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ЭСХИЛ (мил. ав. 525, Афина яқинидаги Элевсин шаҳри — 456, Сицилия) — юнон драматурги, «трагедиянинг отаси». Унинг 80 драмасидан «Эронийлар» (472), «Фивага қарши еттовлон» (467), «Орестея» (458), « Илтижогўйлар ҳамда «Занжирбанд Прометей» бизгача етиб келган. Бошқа трагедияларидан фақат парчалар маълум. «Балиқчилар», «Элчилар ёки истмийликлар» сатирик драмаларининг парчалари Миср папирус қоғозларида сақланган.

    Э. Афина демократияси авж олган даврда яшаган ва бу шароит унинг ижодига ҳам таъсир этган. Трагедияга 2актёрни киритиб, уни чинакам драматик жанрга айлантирган ва диалог конфликтининг юзага келишига имкон яратган. Э. трагедиялари монументал, композицияси мутаносиб; уларда хор етакчи ўринда, персонажлар тавсифномаси зиддиятлардан ҳоли ва қатьий мақсадга қаратилган.

    Э. трагедияларида инсонпарварлик, ватанпарварлик каби ижтимоий ва ахлоқий муаммоларни кўтариб чиққан. Прометей ҳақидаги трилогиясидан фақат «Занжирбанд Прометей» трагедияси сақланган. Прометей тимсолида зулмга қарши, адолат учун курашувчи инсон образини яратган. «Орестея» трилогияси («Агамемнон», «Хоэфорлар», «Эвменидлар»)да қабилауруғчилик ҳаётидан сақланиб қолган баъзи зарарли урфодатлар қораланган. Асарлари кўп тилларга таржима қилинган. Ла.:Ярхо В.Н., Эсхшт, М, 1958; ТренчениВал ьдапфель И., Прометей прикованнмй и освобожденньш, «Антич. обшество» тўпламида, М., 1967; Алимухамедов А., Антик адабиёт тарихи, Т., 1975.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.