Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Etnolingvistika

    Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 252–253-b. — ziyouz.com

    Etnolingvistika (etno... va lingvistika) — tilşunoslikning til va til egasi bölgan xalq orasidagi boğliqdik hamda munosabatlarni, til rivoji, vazifaviy xususiyatlariga lisoniy, etnik omillarning birgalikdagi ta'sirini örganuvçi sohasi. Til bilan etnik xususiyatlarning özaro munosabati, bir-biriga ta'siri ikki tomonlama böladi: etnik omillar (etnosning urf-odatlari, milliy an'analari, falsafiy, diniy qaraşlari va boşqalar)ning til rivojiga ta'siri va, aksinça, til vazifaviy imkoniyatlarining etnos va etnik xususiyatlarning şakllanişiga ijobiy ta'siri. E. til va uning rivojiga turli etnik guruhlarning qançalik hissa qöşganini, bu jarayonda etnoslar orasidagi yaqinlik, muştaraklik yoki ularning bir-biridan ajraliş, uzoqlaşiş xususiyatlarini tadqiq qiladi. Tilşunoslikning etnik onomastika, areal lingvistika, lingvistik geografiya, dialektologiya, til tarixi, sotsiolingvistika, xaritaşunoslik sohalari E. erişgan ilmiy natijalardan foydalanadi. E., ayniqsa, yozuvga ega bölmagan xalqlarning etnografiyasini örganişda, ularning tillaridagi etnik xususiyatlar bilan boğliq lisoniy materiallarni töplaş va tadqiq qilişda qöl keladi.

    Ad.: Zveginsev V.A., Etnolingvistika, v yego kn.: Istoriya yazşkovedeniya XIX—XX vv. v oçerkax i izvleçeniyax, t. 2, M., 1965; Etniçeskaya onomastika, M., 1971; Etniçeskayatoponimika, M., 1987.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ЭТНОЛИНГВИСТИКА (этно... ва лингвистика) — тилшуносликнинг тил ва тил эгаси бўлган халқ орасидаги боғлиқдик ҳамда муносабатларни, тил ривожи, вазифавий хусусиятларига лисоний, этник омилларнинг биргаликдаги таъсирини ўрганувчи соҳаси. Тил билан этник хусусиятларнинг ўзаро муносабати, бир-бирига таъсири икки томонлама бўлади: этник омиллар (этноснинг урф-одатлари, миллий анъаналари, фалсафий, диний қарашлари ва бошқалар)нинг тил ривожига таъсири ва, аксинча, тил вазифавий имкониятларининг этнос ва этник хусусиятларнинг шаклланишига ижобий таъсири. Э. тил ва унинг ривожига турли этник гуруҳларнинг қанчалик ҳисса қўшганини, бу жараёнда этнослар орасидаги яқинлик, муштараклик ёки уларнинг бир-биридан ажралиш, узоқлашиш хусусиятларини тадқиқ қилади. Тилшуносликнинг этник ономастика, ареал лингвистика, лингвистик география, диалектология, тил тарихи, социолингвистика, хариташунослик соҳалари Э. эришган илмий натижалардан фойдаланади. Э., айниқса, ёзувга эга бўлмаган халқларнинг этнографиясини ўрганишда, уларнинг тилларидаги этник хусусиятлар билан боғлиқ лисоний материалларни тўплаш ва тадқиқ қилишда қўл келади.

    Ад.: Звегинцев В.А., Этнолингвистика, в его кн.: История язшковедения XIX—XX вв. в очерках и извлечениях, т. 2, М., 1965; Этническая ономастика, М., 1971; Этническаятопонимика, М., 1987.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.