Etveş
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 238-b. — ziyouz.com
Etveş (Yebgubk) Lorand (Roland) (1848.27.7, Budapeşt 1919.8.4) venger fizigi. Vengriya FA a'zosi (1873) prezidenti (1899-1905). Budapeşt, Kyonsberg va Geydelberg untlarida öqigan. Budapeşt untida işlagan (1871 yildan), prof. (1872). Ilmiy işlari molekulyar fizika, favitatsiya va geofizikaga oid. Molekulyar sirtqi energiyaning traga boğliqligini aniqlagan (Etveş qonuni, 1886). Buralma tarozi yasab (1888), unda gravitatsion va inert massalarning yuqori darajada anikdikda özaro tengligini eksperimental körsatgan va şu bilan ekvivalentlik prinsipini tasdiklagan. Harakatlanayotgan obyektdagi (Yerning aylanişi natijasida) jismning oğirligi harakatning tezligi va yönalişiga boğliqligini aytgan (Etveş effekti).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭТВЕШ (Ебгубк) Лоранд (Роланд) (1848.27.7, Будапешт 1919.8.4) венгер физиги. Венгрия ФА аъзоси (1873) президенти (1899-1905). Будапешт, Кёнсберг ва Гейдельберг унтларида ўқиган. Будапешт унтида ишлаган (1871 йилдан), проф. (1872). Илмий ишлари молекуляр физика, фавитация ва геофизикага оид. Молекуляр сиртқи энергиянинг трага боғлиқлигини аниқлаган (Этвеш қонуни, 1886). Буралма тарози ясаб (1888), унда гравитацион ва инерт массаларнинг юқори даражада аникдикда ўзаро тенглигини экспериментал кўрсатган ва шу билан эквивалентлик принципини тасдиклаган. Ҳаракатланаётган объектдаги (Ернинг айланиши натижасида) жисмнинг оғирлиги ҳаракатнинг тезлиги ва йўналишига боғлиқлигини айтган (Этвеш эффекти).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.