Evenk tili
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 4-b. — ziyouz.com
Evenk tili EVENK TILI, tungus tili tungus-manjur tillaridan biri; RF da Şarqda Oxota dengizi sohillaridan Ğarbda Yenisey daryosigaça, Şim.da Şim. muz okeanidan Janubiy da Baykalböyi va Amurgaça bölgan ulkan hududda, şuningdek, XXR va Möğulistonda tarqalgan. Sözlaşuvçilarning umumiy soni 65 ming (RFda 30 ming, XXRda 35 mingga yaqin, Möğulistonda 3 ming) kişidan ortiq (ötgan asrning oxirlari). Lahjalari 3 asosiy guruhga bölinadi: şim., jan. va şarqiy. Sezilarli tafovutlar, xilmaxilliklarga qaramay, bu lahjalar muayyan darajada boşqa tungus-manjus tillariga xos bölgan umumiy xususiyatlar majmui bilan birlaşganlar, hatto ba'zi olimlar solon va negidal tillarini E.t.ning lahjalari deb hisoblaydilar. Adabiy tilga jan. lahjaning nep şevasi, 1953 yildan esa poligus şevasi asos bölgan. Yozuvi 1931 yildan lotin grafikasi, 1936 yildan esa rus grafikasi asosida şakllangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭВЕНК ТИЛИ, тунгус тили тунгус-манжур тилларидан бири; РФ да Шарқда Охота денгизи соҳилларидан Ғарбда Енисей дарёсигача, Шим.да Шим. муз океанидан Жанубий да Байкалбўйи ва Амургача бўлган улкан ҳудудда, шунингдек, ХХР ва Мўғулистонда тарқалган. Сўзлашувчиларнинг умумий сони 65 минг (РФда 30 минг, ХХРда 35 мингга яқин, Мўғулистонда 3 минг) кишидан ортиқ (ўтган асрнинг охирлари). Лаҳжалари 3 асосий гуруҳга бўлинади: шим., жан. ва шарқий. Сезиларли тафовутлар, хилмахилликларга қарамай, бу лаҳжалар муайян даражада бошқа тунгус-манжус тилларига хос бўлган умумий хусусиятлар мажмуи билан бирлашганлар, ҳатто баъзи олимлар солон ва негидал тилларини Э.т.нинг лаҳжалари деб ҳисоблайдилар. Адабий тилга жан. лаҳжанинг неп шеваси, 1953 йилдан эса полигус шеваси асос бўлган. Ёзуви 1931 йилдан лотин графикаси, 1936 йилдан эса рус графикаси асосида шаклланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.