Evglenasimon suvötlar
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 2–3-b. — ziyouz.com
Evglenasimon suvötlar — suvötlar bölimi. Bir hujayrali, mikroskopik (uz. 4 mkm dan 800 mkm gaça), harakatçan. Ba'zan yopişib va koloniya bölib yaşaydi. Haqiqiy qobiği bölmaydi, ektoplazmaning taşqi qavati — periplast himoya vazifasini bajaradi. Hujayrasining botib kirgan uçki qismi (halqum)dan 1—2 ta xivçin çiqadi. Közçasi va qisqaruvçi vakuoli bor. Xloroplastlarida a va r xlorofill böladi. Osmotrof va fagotrof oziqlanadigan turlari bor. Şuning uçun zoologlar E.s.ni hayvonlarga kiritişadi. Zaxira oziği — paramilon. Bölinib köpayadi. Ayrim turlari noqulay şaroitda sista hosil qiladi. 1—4 qabilaga mansub 40 turkumi va 900 turi ma'lum; şundan 250 turi rangsiz. Çuçuk suvlar, unça katta bölmagan evtrof suv havzalarida yaşaydi. Ayrimlari suv tozaligi indikatorlari. Köpçilik E.s. suv havzalarining öz-özidan tozalanişida iştirok etadi. Evglenalar turkumi lab. tadqiqotlari obyekti. E.s. suvötlar bilan birga bitta umumiy ajdoddan kelib çiqqanligi taxmin qilanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭВГЛЕНАСИМОН СУВЎТЛАР — сувўтлар бўлими. Бир ҳужайрали, микроскопик (уз. 4 мкм дан 800 мкм гача), ҳаракатчан. Баъзан ёпишиб ва колония бўлиб яшайди. Ҳақиқий қобиғи бўлмайди, эктоплазманинг ташқи қавати — перипласт ҳимоя вазифасини бажаради. Ҳужайрасининг ботиб кирган учки қисми (ҳалқум)дан 1—2 та хивчин чиқади. Кўзчаси ва қисқарувчи вакуоли бор. Хлоропластларида а ва р хлорофилл бўлади. Осмотроф ва фаготроф озиқланадиган турлари бор. Шунинг учун зоологлар Э.с.ни ҳайвонларга киритишади. Захира озиғи — парамилон. Бўлиниб кўпаяди. Айрим турлари ноқулай шароитда циста ҳосил қилади. 1—4 қабилага мансуб 40 туркуми ва 900 тури маълум; шундан 250 тури рангсиз. Чучук сувлар, унча катта бўлмаган эвтроф сув ҳавзаларида яшайди. Айримлари сув тозалиги индикаторлари. Кўпчилик Э.с. сув ҳавзаларининг ўз-ўзидан тозаланишида иштирок этади. Эвгленалар туркуми лаб. тадқиқотлари объекти. Э.с. сувўтлар билан бирга битта умумий аждоддан келиб чиққанлиги тахмин қиланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.