Evkommiya
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 6-b. — ziyouz.com
Evkommiya (Yeisotppa) — evkommiyadoşlar oilasiga mansub barg tökadigan ikki uyli daraxtlar turkumi. Xitoy (1000 yildan beri), Vyetnam, Ğarbiy Yevropadagi ayrim mamlakatlar, Şim. Afrika, AQŞda, Örta Osiyo va Zakavkazyeda (kiçik maydonlarda) östiriladi. E.ning qayrağoçsimon turi (Ye. şlyuUyez) Xitoyda ösadi. Böyi 15—20 m, barglari oddiy, tuxumsimon yoki ellipssimon, ketmaket joylaşgan, yonbargçasiz. Gullari mayda, ikki jinsli. Mevasi çöziq qanotçali yonğoqça, sovuqqa çidamli. E.ning yoğoç va uruğidan taşqari hamma qismida guttaperçaş sut nayçalari böladi. Bargida 2—4%, tana va şoxlari pöstloğida 5—6%, iddiz pöstloğida 9—12% guttaperça bor. E. guttaperçasi juda sifatli. Uning 74% ini gutta, 20% ini smola taşkil qiladi. E. pöstloğining qaynatmasi, damlamasi va ekstrakti gipertoniya kasalligini davolaşda qöllaniladi. Uruğidan, ildiz baçkisi va parxiş qilib, şuningdek yaşil qalamçalaridan köpaytiriladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭВКОММИЯ (Еисотппа) — эвкоммиядошлар оиласига мансуб барг тўкадиган икки уйли дарахтлар туркуми. Хитой (1000 йилдан бери), Вьетнам, Ғарбий Европадаги айрим мамлакатлар, Шим. Африка, АҚШда, Ўрта Осиё ва Закавказьеда (кичик майдонларда) ўстирилади. Э.нинг қайрағочсимон тури (Е. шлюУез) Хитойда ўсади. Бўйи 15—20 м, барглари оддий, тухумсимон ёки эллипссимон, кетмакет жойлашган, ёнбаргчасиз. Гуллари майда, икки жинсли. Меваси чўзиқ қанотчали ёнғоқча, совуққа чидамли. Э.нинг ёғоч ва уруғидан ташқари ҳамма қисмида гуттаперчаш сут найчалари бўлади. Баргида 2—4%, тана ва шохлари пўстлоғида 5—6%, иддиз пўстлоғида 9—12% гуттаперча бор. Э. гуттаперчаси жуда сифатли. Унинг 74% ини гутта, 20% ини смола ташкил қилади. Э. пўстлоғининг қайнатмаси, дамламаси ва экстракти гипертония касаллигини даволашда қўлланилади. Уруғидан, илдиз бачкиси ва пархиш қилиб, шунингдек яшил қаламчаларидан кўпайтирилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.