Exiuridlar
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 268-b. — ziyouz.com
Exiuridlar — umurtqasiz hayvonlar tipi (ilgarigi halqali çuvalçanglar sinfi). Filogeneyasi aniq emas. Gavdasi silindrsimon, böğimlarga bölinmagan, uz. 3 sm dan 185 sm gaça. Uzun (1 m gaça) kipriklar bilan qoplangan xartumi oziqni oğizga suriş uçun xizmat qiladi. Oğzi xartumi asosida joylaşgan. Tanasining oldingi qorin tomonida bir juft qili bor. Ikkilamçi tana böşliğida köp sirtmoqli içagi joylaşgan. Içagi anal teşigiga oçiladi. Juft anal xaltasi kiprikli voronka bilan ta'minlangan bölib, ayiriş va nafas oliş funksiyasini bajaradi. Jinsiy hujayralar 1—4 juft nefromiksiyalar orqali çiqariladi. Qon aylaniş sistemasi yaxşi rivojlanmagan. Nerv sistemasi halqum atrofi nerv halqasi va qorin nerv zanjiridan iborat. Ayrim jinsli, liçinkasi — troxofora. Ayrim turlari (bonelliya)da jinsiy dimorfizm rivojlangan. 1 sinfga mansub 150 ga yaqin turi bor. Dengiz tubidagi balçiqqa kömilib yaşaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭХИУРИДЛАР — умуртқасиз ҳайвонлар типи (илгариги ҳалқали чувалчанглар синфи). Филогенеяси аниқ эмас. Гавдаси цилиндрсимон, бўғимларга бўлинмаган, уз. 3 см дан 185 см гача. Узун (1 м гача) киприклар билан қопланган хартуми озиқни оғизга суриш учун хизмат қилади. Оғзи хартуми асосида жойлашган. Танасининг олдинги қорин томонида бир жуфт қили бор. Иккиламчи тана бўшлиғида кўп сиртмоқли ичаги жойлашган. Ичаги анал тешигига очилади. Жуфт анал халтаси киприкли воронка билан таъминланган бўлиб, айириш ва нафас олиш функциясини бажаради. Жинсий ҳужайралар 1—4 жуфт нефромиксиялар орқали чиқарилади. Қон айланиш системаси яхши ривожланмаган. Нерв системаси ҳалқум атрофи нерв ҳалқаси ва қорин нерв занжиридан иборат. Айрим жинсли, личинкаси — трохофора. Айрим турлари (бонеллия)да жинсий диморфизм ривожланган. 1 синфга мансуб 150 га яқин тури бор. Денгиз тубидаги балчиққа кўмилиб яшайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.