Fagotsitlar
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 3-b. — ziyouz.com
Fagotsitlar (yun. phagos — yutuvçi va ...sit) — odam va hayvonlar biriktiruvçi töqimalaridagi himoyaga ixtisoslaşgan, fagotsitoz xususiyatiga ega bölgan hujayralar. Fagotsitoz hodisasini rus fagot, olimi I.I.Meçnikov kaşf etgan (1882). Umurtqasiz hayvonlarda F. vazifasini amyobotsitlar (gemolimfa tarkibidagi harakatçan hujayralar) bajaradi. Umurtqalilarda qonning şaklli elementlaridan biri — neytrofillar (mikrofaglar), retikuloendotelial sistema hujayralari va faol makrofaglarga aylana oladigan mikrogliylar F. hisoblanadi. Neytrofillar mayda zarralar (bakteriyalar va b.) ni, makrofaglar ölgan hujayralar yoki ularning qismlarini qamrab oliş, manfiy zaryadlangan böyoq va kolloid moddalarni töplaş xususiyatiga ega. Plazmatik membrana b-n örab olingan zarraçalar sitoplazmaga ötgandan söng fagosomalarga aylanadi. Birlamçi lizosomalar fagosoma b-n qöşilib, gidrolizlovçi fermentlar yutilgan zarraçalarni parçalaydi. F. organizmning nospetsifik himoya vositalari sifatida katta ahamiyatga ega.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФАГОЦИТЛАР (юн. phagos — ютувчи ва ...цит) — одам ва ҳайвонлар бириктирувчи тўқималаридаги ҳимояга ихтисослашган, фагоцитоз хусусиятига эга бўлган ҳужайралар. Фагоцитоз ҳодисасини рус фагот, олими И.И.Мечников кашф этган (1882). Умуртқасиз ҳайвонларда Ф. вазифасини амёбоцитлар (гемолимфа таркибидаги ҳаракатчан ҳужайралар) бажаради. Умуртқалиларда қоннинг шаклли элементларидан бири — нейтрофиллар (микрофаглар), ретикулоэндотелиал система ҳужайралари ва фаол макрофагларга айлана оладиган микроглийлар Ф. ҳисобланади. Нейтрофиллар майда зарралар (бактериялар ва б.) ни, макрофаглар ўлган ҳужайралар ёки уларнинг қисмларини қамраб олиш, манфий зарядланган бўёқ ва коллоид моддаларни тўплаш хусусиятига эга. Плазматик мембрана б-н ўраб олинган заррачалар цитоплазмага ўтгандан сўнг фагосомаларга айланади. Бирламчи лизосомалар фагосома б-н қўшилиб, гидролизловчи ферментлар ютилган заррачаларни парчалайди. Ф. организмнинг носпецифик ҳимоя воситалари сифатида катта аҳамиятга эга.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.