Faksimil aloqa

Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 19–20-b. — ziyouz.com

Faksimil aloqa FAKSIMIL ALOQA, fototelegraf — yassi qözğalmas tasvirlar (jadvallar, rasmlar va harfliraqamli matnlar) ni uzoq masofaga uzatiş va qabul punktida paydo qiliş; elektr aloqaning bir turi. Telefaf aloqa tarkibiga kiritiladi. Simlar orqali yuboriladigan elektr signallar va radiosignallar yordamida amalga oşiriladi. Fototelegrammalarni joylarga uzatişda, meteorologik styalar orasida gidrometeorologiya xaritalarini almaşinişda va b. hollarda F.a. vositalaridan foydalaniladi.

Qözğalmas tasvirni uzok, masofaga uzatiş ğoyasini italyan fizigi J. Kazelli 1855 y.da amalga oşirdi. 20-a. 20-y.larida fotoeffekt hodisasi, elektron lampalar, elektr tebranişlari kuçaytirgiçlari paydo bölganidan söng F.a. rivojlana boşladi. Dastlab F.a. orqali faqat fototelegrammalar uzatilgan va fototelegraf aloqa deb atalgan. 50—60-y.lardan boşlab xaritagrafiya materiallari va gaz. saxifalari ham uzatila boşladi. Telefoniya va telegrafiya böyiça xalqaro maslahatlaşuv qömitasi (MKKTT) ning tavsiyasiga köra, 1953 y.da umumiyroq nom bn, ya'ni F.a. deb atala boşladi.

F.a. faksimil apparat yordamida amalga oşiriladi. Bu apparat mexanik, yoruğlikoptika va elektron qurilmalar majmuidan iborat. U uzatuvçi, qabul qiluvçi va qabul qiluvçiuzatuvçi turlarga bölinadi. Uning yordamida yassi qözğalmas obyektlar (originallar) elektr aloqa liniyalari orqali uzatiladi va obyektning nusxasi (faksimil) tarzida qabul qilinadi.

F.a.da bajariladigan amallar: faksimil apparat uzatkiçida uzatiş obyekti (original) sirtini muayyan alomatlari (mas, optik ziçligi) böyiça bir xil bölgan kiçikkiçik yuzaçalarga bölib çiqiş; şu yuzaçalar tasvirini elektr impuls lariga aylantiriş; şu impulyelarni aloqa liniyasi böyiça uzatiş; qabul qilgiçda bu impulyelarni tasvirga aylantiriş va qayd qiliş. Uzatiladigan obyekt (rayem, matn va b.) ning nusxasi (faksimil) şu tariqa hosil qilinadi. Tasvir nusxasi fotoqoğoz, fotoplyonka, elektrografik, elektrokimyoviy, elektrotermik qoğoz yoki oddiy yozuv qoğoziga, ferromagnit material va b.ga qayd qilinadi.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ФАКСИМИЛ АЛОҚА, фототелеграф — ясси қўзғалмас тасвирлар (жадваллар, расмлар ва ҳарфлирақамли матнлар) ни узоқ масофага узатиш ва қабул пунктида пайдо қилиш; электр алоқанинг бир тури. Телефаф алоқа таркибига киритилади. Симлар орқали юбориладиган электр сигналлар ва радиосигналлар ёрдамида амалга оширилади. Фототелеграммаларни жойларга узатишда, метеорологик стялар орасида гидрометеорология хариталарини алмашинишда ва б. ҳолларда Ф.а. воситаларидан фойдаланилади.

Қўзғалмас тасвирни узок, масофага узатиш ғоясини итальян физиги Ж. Казелли 1855 й.да амалга оширди. 20-а. 20-й.ларида фотоэффект ҳодисаси, электрон лампалар, электр тебранишлари кучайтиргичлари пайдо бўлганидан сўнг Ф.а. ривожлана бошлади. Дастлаб Ф.а. орқали фақат фототелеграммалар узатилган ва фототелеграф алоқа деб аталган. 50—60-й.лардан бошлаб харитаграфия материаллари ва газ. сахифалари ҳам узатила бошлади. Телефония ва телеграфия бўйича халқаро маслаҳатлашув қўмитаси (МККТТ) нинг тавсиясига кўра, 1953 й.да умумийроқ ном бн, яъни Ф.а. деб атала бошлади.

Ф.а. факсимил аппарат ёрдамида амалга оширилади. Бу аппарат механик, ёруғликоптика ва электрон қурилмалар мажмуидан иборат. У узатувчи, қабул қилувчи ва қабул қилувчиузатувчи турларга бўлинади. Унинг ёрдамида ясси қўзғалмас объектлар (оригиналлар) электр алоқа линиялари орқали узатилади ва объектнинг нусхаси (факсимил) тарзида қабул қилинади.

Ф.а.да бажариладиган амаллар: факсимил аппарат узаткичида узатиш объекти (оригинал) сиртини муайян аломатлари (мас, оптик зичлиги) бўйича бир хил бўлган кичиккичик юзачаларга бўлиб чиқиш; шу юзачалар тасвирини электр импульс ларига айлантириш; шу импульеларни алоқа линияси бўйича узатиш; қабул қилгичда бу импульеларни тасвирга айлантириш ва қайд қилиш. Узатиладиган объект (раем, матн ва б.) нинг нусхаси (факсимил) шу тариқа ҳосил қилинади. Тасвир нусхаси фотоқоғоз, фотоплёнка, электрографик, электрокимёвий, электротермик қоғоз ёки оддий ёзув қоғозига, ферромагнит материал ва б.га қайд қилинади.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.