Fan komiteti
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 36-b. — ziyouz.com
Fan komiteti FAN KOMITETI, Özbekiston Xalq Komissarlari Kengaşi huzuridagi fan komiteti — 1930-y.larda Özbekistonda fan ştabi vazifasini bajargan ilmiy taşkilot. 1932 y. okt.da Özbekiston MIK xuzurida taşkil etilgan. Uning tarkibida geol. va mineral resurslar guruhi hamda kabineti, gidrogeol. va muhandislik geol.si, energstiklar, agroörmonmelioratsiya guruhlari, ösimliklar resurslari guruhi va kabineti, xaritagrafiya bölimi hamda guruhlar qoşida tuproqşunoslik, gidrologiya va b. sektorlar bölgan. F.k. zimmasiga zarur lab. va intlar taşkil etiş hamda ularni jihozlaş, ilmiy kadrlar tayyorlaş vazifasi yuklatilgan. 1934 y. 1 iyundan Özbekiston XKS ixtiyoriga ötkazilgan. 1935 y. F.k. tizimida 12 i.t. muassasasi, 2 kutubxona va jur. tahririyati bölgan. Şu yili tarkibida yangi bölim, guruh, lab. va sektorlar taşkil etildi. Ularning faoliyati xalq xöjaligining ayrim sohalari uçun amaliy ahamiyatga ega bölgan ilmiy masalalarni hal etişga qaratildi. Respublika işlab çiqaruvçi kuçlarni örganuvçi bölimning taşkil toggişi ham F.k. faoliyatida katta rol öynadi. 1937 y. F.k. tarkibida tibbiyot va fizikamat., ijtimoiy, texnika fanlari bölimlari tuzidsi; bölim sifatida naşriyot ham taşkil etildi. F.k. faoliyatida kimyo, fizika, mat., gidroenergetika, geol., adabiyot va til fanlari yetakçi ilmiy yönalişga aylandi. F.k. muassasalari Özbekiston ösimlik va hayvonot dunyosi, tuproq va yer geol.si, yer yuzasi va yer osti suvlari energetika resurslarini örganiş va ulardan foydalaniş yöllari, mineral yoqilgi zaxiralari, neft qatlamlari va b. böyiça i.t.lar olib bordi. Ijtimoiy fan sohalari — Özbekiston iqtisodiyoti, özbek tili va adabiyoti, moddiy madaniyat yodgorliklarini örganiş va muhofaza qiliş böyiça tadqiqotlar avjoldi. 1938 y. F.k. ning muassasalarida 83 ilmiy xodim, jumladan, 7 fan dri va 5 prof. işladi. F.k.ga turli davrlarda Otajon Hoşim, T.N.QoriNiyoziy, I.I.Islomov rahbarlik qilgan. O.k. negizida 1940 y. yanv.da SSSR FAning Özbekiston filiali, 1943 y. noyab.da Özbekiston Fanlar akademiyasi taşkil topdi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФАН КОМИТЕТИ, Ўзбекистон Халқ Комиссарлари Кенгаши ҳузуридаги фан комитети — 1930-й.ларда Ўзбекистонда фан штаби вазифасини бажарган илмий ташкилот. 1932 й. окт.да Ўзбекистон МИК хузурида ташкил этилган. Унинг таркибида геол. ва минерал ресурслар гуруҳи ҳамда кабинети, гидрогеол. ва муҳандислик геол.си, энергстиклар, агроўрмонмелиорация гуруҳлари, ўсимликлар ресурслари гуруҳи ва кабинети, харитаграфия бўлими ҳамда гуруҳлар қошида тупроқшунослик, гидрология ва б. секторлар бўлган. Ф.к. зиммасига зарур лаб. ва интлар ташкил этиш ҳамда уларни жиҳозлаш, илмий кадрлар тайёрлаш вазифаси юклатилган. 1934 й. 1 июндан Ўзбекистон ХКС ихтиёрига ўтказилган. 1935 й. Ф.к. тизимида 12 и.т. муассасаси, 2 кутубхона ва жур. таҳририяти бўлган. Шу йили таркибида янги бўлим, гуруҳ, лаб. ва секторлар ташкил этилди. Уларнинг фаолияти халқ хўжалигининг айрим соҳалари учун амалий аҳамиятга эга бўлган илмий масалаларни ҳал этишга қаратилди. Республика ишлаб чиқарувчи кучларни ўрганувчи бўлимнинг ташкил тоггиши ҳам Ф.к. фаолиятида катта роль ўйнади. 1937 й. Ф.к. таркибида тиббиёт ва физикамат., ижтимоий, техника фанлари бўлимлари тузидци; бўлим сифатида нашриёт ҳам ташкил этилди. Ф.к. фаолиятида кимё, физика, мат., гидроэнергетика, геол., адабиёт ва тил фанлари етакчи илмий йўналишга айланди. Ф.к. муассасалари Ўзбекистон ўсимлик ва ҳайвонот дунёси, тупроқ ва ер геол.си, ер юзаси ва ер ости сувлари энергетика ресурсларини ўрганиш ва улардан фойдаланиш йўллари, минерал ёқилги захиралари, нефть қатламлари ва б. бўйича и.т.лар олиб борди. Ижтимоий фан соҳалари — Ўзбекистон иқтисодиёти, ўзбек тили ва адабиёти, моддий маданият ёдгорликларини ўрганиш ва муҳофаза қилиш бўйича тадқиқотлар авжолди. 1938 й. Ф.к. нинг муассасаларида 83 илмий ходим, жумладан, 7 фан дри ва 5 проф. ишлади. Ф.к.га турли даврларда Отажон Ҳошим, Т.Н.ҚориНиёзий, И.И.Исломов раҳбарлик қилган. О.к. негизида 1940 й. янв.да СССР ФАнинг Ўзбекистон филиали, 1943 й. нояб.да Ўзбекистон Фанлар академияси ташкил топди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.