Fantaziya
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 38-b. — ziyouz.com
Fantaziya FANTAZIYA, xayol — hayotda inson tomonidan idrok etilmagan tasavvur va xayoliy xrlatlarning vujudga kelişidan iborat psixik faoliyat. U insonning badihagöylik qobiliyati, badiiy töqimalarga ustaligi, topağonligi, ixtiroga moyilligi, antiqa, aqlga töğri kelmaydigan holatlarni röyobga çiqarişga uquvçanligi kabilarda namoyon böladi. F. inson ongida vujudga kelişidan e'tiboran borliqning qiyofasini özgartirişga yönalgan böladi. Mas, bola özini kosmonavt sifatida his qiladi, konstruktor rolini bajaradi, syujetli öyinlarda muayyan qaxramonlar obrazini ijro etişga kirişadi. F. tufayli eşitmagan, körmagan narsa va hodisalarni tasavvur qiladi: çöplardan ot qiyofasini, stuldan xarakatlanuvçi texnikani, quşlardan tezkor uçiş apparatini, suv osti ajoyibotlaridan suziş asboblarini takomillaştirişni xayolan öylaydi. Şy jihati bilan F. ulkan badiiy, ilmiy va ma'rifiy qimmatga ega. Şaxsning ijodiy faoliyati negizida F. iştirok etmasdan iloji yöq. F. şaxs amalga oşirişni xohlaydigan obrazlar şaklida gavdalanadi hamda içki akliy faoliyatga aylanadi. Odamlar atrof muhitni faol ijodiy izlanişlari (hayolot timsollari, F.) tufayli özgartiradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФАНТАЗИЯ, хаёл — ҳаётда инсон томонидан идрок этилмаган тасаввур ва хаёлий хрлатларнинг вужудга келишидан иборат психик фаолият. У инсоннинг бадиҳагўйлик қобилияти, бадиий тўқималарга усталиги, топағонлиги, ихтирога мойиллиги, антиқа, ақлга тўғри келмайдиган ҳолатларни рўёбга чиқаришга уқувчанлиги кабиларда намоён бўлади. Ф. инсон онгида вужудга келишидан эътиборан борлиқнинг қиёфасини ўзгартиришга йўналган бўлади. Мас, бола ўзини космонавт сифатида ҳис қилади, конструктор ролини бажаради, сюжетли ўйинларда муайян қахрамонлар образини ижро этишга киришади. Ф. туфайли эшитмаган, кўрмаган нарса ва ҳодисаларни тасаввур қилади: чўплардан от қиёфасини, стулдан харакатланувчи техникани, қушлардан тезкор учиш аппаратини, сув ости ажойиботларидан сузиш асбобларини такомиллаштиришни хаёлан ўйлайди. Шy жиҳати билан Ф. улкан бадиий, илмий ва маърифий қимматга эга. Шахснинг ижодий фаолияти негизида Ф. иштирок этмасдан иложи йўқ. Ф. шахс амалга оширишни хоҳлайдиган образлар шаклида гавдаланади ҳамда ички аклий фаолиятга айланади. Одамлар атроф муҳитни фаол ижодий изланишлари (ҳаёлот тимсоллари, Ф.) туфайли ўзгартиради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.