Faoliyat
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 41-b. — ziyouz.com
Faoliyat — kişilarning taşqi olamga faol munosabati şakli, insonning özini özi maqsadga muvofiq tarzda özgartiriş usuli, inson borliğining muhim xususiyatlaridan biri. Faqat F. zamiridagina inson mohiyati namoyon bölişi, jamiyatning, har qanday ijtimoiy tuzilmaning mavjudligi ta'minlanişi mumkin. Inson va jamiyat ehtiyojlaridan kelib çiqqan holda, F. şakllari, asosan, quyidagiça turkumlaştiriladi: moddiy F. (insonning öz xavfsizligi ta'minlanişi, oziq-ovqat, kiyimkeçakka bölgan dastlabki ehtiyojlarining qondirilişi va mehnat qurollari orqali taşqi tabiatning özgartirilişi); ijtimoiysiyosiy F. (ijtimoiy munosabatlarga, ijtimoiy hayotga ta'sir körsatiş); ma'naviy F. (ilmfan, san'at, din, badiiy ijod va b. sohalardagi F.).
Inson F.i şakllari, turlari, avvalo, mehnat taqsimoti, odamlar, jamiyat ehtiyojining ösişi jarayonida özgarib, rivojlanib boradi. F. elementlarini insonlar, inson ehtiyojlari va manfaatlari, F. predmeti, motivlari, F.ning maqsadlari, amalga oşiriş yöllari, vositalari va usullari taşkil etadi. F. muayyan yaxlit jarayon sifatida özida mavjud olamni, ijtimoiy borliqni, amaliyotni özgartiriş va tuşuntiriş dasturi hamda undan kelib çiqadigan harakatlar majmuini mujassamlaştiradi.
Keyingi davrlarda F. funksiyalarining murakkablaşuvi, turlarining ortişi va çuqurlaşişi kuzatilib, u ilmiy, amaliy, ijtimoiy ahamiyatga molik masalaga aylandi. Şu bois, F. bir qança fanlar: psixologiya, sotsiologiya, siyosatşunoslik, ekologiya, iqtisodiy nazariya, huquqşunoslik, xususan, falsafaning ham maxsus tadqiqot obyekti sanaladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФАОЛИЯТ — кишиларнинг ташқи оламга фаол муносабати шакли, инсоннинг ўзини ўзи мақсадга мувофиқ тарзда ўзгартириш усули, инсон борлиғининг муҳим хусусиятларидан бири. Фақат Ф. замиридагина инсон моҳияти намоён бўлиши, жамиятнинг, ҳар қандай ижтимоий тузилманинг мавжудлиги таъминланиши мумкин. Инсон ва жамият эҳтиёжларидан келиб чиққан ҳолда, Ф. шакллари, асосан, қуйидагича туркумлаштирилади: моддий Ф. (инсоннинг ўз хавфсизлиги таъминланиши, озиқ-овқат, кийимкечакка бўлган дастлабки эҳтиёжларининг қондирилиши ва меҳнат қуроллари орқали ташқи табиатнинг ўзгартирилиши); ижтимоийсиёсий Ф. (ижтимоий муносабатларга, ижтимоий ҳаётга таъсир кўрсатиш); маънавий Ф. (илмфан, санъат, дин, бадиий ижод ва б. соҳалардаги Ф.).
Инсон Ф.и шакллари, турлари, аввало, меҳнат тақсимоти, одамлар, жамият эҳтиёжининг ўсиши жараёнида ўзгариб, ривожланиб боради. Ф. элементларини инсонлар, инсон эҳтиёжлари ва манфаатлари, Ф. предмети, мотивлари, Ф.нинг мақсадлари, амалга ошириш йўллари, воситалари ва усуллари ташкил этади. Ф. муайян яхлит жараён сифатида ўзида мавжуд оламни, ижтимоий борлиқни, амалиётни ўзгартириш ва тушунтириш дастури ҳамда ундан келиб чиқадиган ҳаракатлар мажмуини мужассамлаштиради.
Кейинги даврларда Ф. функцияларининг мураккаблашуви, турларининг ортиши ва чуқурлашиши кузатилиб, у илмий, амалий, ижтимоий аҳамиятга молик масалага айланди. Шу боис, Ф. бир қанча фанлар: психология, социология, сиёсатшунослик, экология, иқтисодий назария, ҳуқуқшунослик, хусусан, фалсафанинг ҳам махсус тадқиқот объекти саналади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.