Faringit
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 46–47-b. — ziyouz.com
Faringit (yun. pharynx — halqum va itis — yalliğlaniş) — halqum (yutqin) şilliq pardasining yalliğlanişi. F. keçişiga qarab ötkir va surunkali böladi. Ötkir respirator kasalliklar, gripp va b. infeksion kasalliklar oqibatida röy beradi. Halqum şilliq pardasiga bevosita ta'sir etadigan omillar (sovuq havoda gaplaşiş, nafas oliş, juda issiq yoki sovuq ovqatlar iste'mol qiliş, spirtli içimliklar içiş, çang havodan, gazlar buğidan nafas oliş va b.) ham F.ga sabab bölişi mumkin. Ötkir F.da halqum qurib, qiçişadi, tupuk yutganda, ayniqsa,«quruq yutinganda» oğriq paydo böladi, gavda trasi normal turadi, ba'zan bir oz kötariladi. Kasallikning oldi olinmasa, surunkali şaklga ötişi mumkin. Surunkali F.da xdlqumda şilimşiq ajralma töplanadi, bemor köpinça yötalib, balğam taşlaydi; yötalganda ba'zan köngli aynib, qayt qilişi mumkin. Burun, murtak va çirigan tişlarning yiringli yalliğlanişi, surunkali tumov, organizmda moddalar almaşinuvining buzilişi kasalliklari natijasida surunkali F. paydo böladi. Havo quruqligi, traning keskin özgarişi, çang va gazli muhit kabi zararli omillar xam F. sababçisidir. Kasallikni keltirib çiqargan omillar öz vaqtida yöqotilmasa, u surunkali tuye olib, halqum şilliq pardasining atrofiyasiga olib keladi. F.ning oldini olişda halqum şilliq pardasiga ta'sir etadigan zararli omillarni yöqotiş, şamollaşdan saklaniş, organizmni çiniqtiriş (halqumni sovuq suv b-n çayib turiş), çang va gazli muhitda işlovçilar maxsus himoya vositalaridan foydalanişlari lozim.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФАРИНГИТ (юн. pharynx — ҳалқум ва itis — яллиғланиш) — ҳалқум (ютқин) шиллиқ пардасининг яллиғланиши. Ф. кечишига қараб ўткир ва сурункали бўлади. Ўткир респиратор касалликлар, грипп ва б. инфекцион касалликлар оқибатида рўй беради. Ҳалқум шиллиқ пардасига бевосита таъсир этадиган омиллар (совуқ ҳавода гаплашиш, нафас олиш, жуда иссиқ ёки совуқ овқатлар истеъмол қилиш, спиртли ичимликлар ичиш, чанг ҳаводан, газлар буғидан нафас олиш ва б.) ҳам Ф.га сабаб бўлиши мумкин. Ўткир Ф.да ҳалқум қуриб, қичишади, тупук ютганда, айниқса,«қуруқ ютинганда» оғриқ пайдо бўлади, гавда траси нормал туради, баъзан бир оз кўтарилади. Касалликнинг олди олинмаса, сурункали шаклга ўтиши мумкин. Сурункали Ф.да хдлқумда шилимшиқ ажралма тўпланади, бемор кўпинча йўталиб, балғам ташлайди; йўталганда баъзан кўнгли айниб, қайт қилиши мумкин. Бурун, муртак ва чириган тишларнинг йирингли яллиғланиши, сурункали тумов, организмда моддалар алмашинувининг бузилиши касалликлари натижасида сурункали Ф. пайдо бўлади. Ҳаво қуруқлиги, транинг кескин ўзгариши, чанг ва газли муҳит каби зарарли омиллар хам Ф. сабабчисидир. Касалликни келтириб чиқарган омиллар ўз вақтида йўқотилмаса, у сурункали туе олиб, ҳалқум шиллиқ пардасининг атрофиясига олиб келади. Ф.нинг олдини олишда ҳалқум шиллиқ пардасига таъсир этадиган зарарли омилларни йўқотиш, шамоллашдан сакланиш, организмни чиниқтириш (ҳалқумни совуқ сув б-н чайиб туриш), чанг ва газли муҳитда ишловчилар махсус ҳимоя воситаларидан фойдаланишлари лозим.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.