Fasih Havofiy
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 75–76-b. — ziyouz.com
Fasih Havofiy FASIH HAVOFIY, Fasih Ahmad ibn Jaloliddin Muhammad alHavofiy (1375.28.9 — taxm. 1443) — tarixçi olim. Temuriylar saroyida xizmat qilgan. Davlat işlari b-n Hirotdan Samarqandga — Xalil Sulton huzuriga jönatilgan. 1415 y.da Şohrux saroyida xizmat qilgan. Muvadjahi devon — devon vaziri (1416—17) va devon boşliği (1417— 18) kabi mas'ul lavozimlarda işlagan. Şohrux tomonidan Kermon (1422—24)ga yuborilgan. Boysunğur saroyida devon boşliği (1425—30) bölgan.
F.H. fors va arab tillarida şe'rlar yozgan. 1433—42 y.larda fors tilida «Mujmali Fasihiy» [«Fasihiyning (tarixlar) majmuasi»] tarixiy asarini yozgan va uni Şohruxga taqdim etgan. Bu asar «Mujmal uttavorix» («Tarixiy sanalar yiğindisi») deb ham yuritiladi. Asar deboça, muqaddima, 2 maqola va xotimadan iborat. Asarning asosiy qismida F.X,. arab xalifalari, safforiylar, somoniylar, ğaznaviylar, saljuqiylar, ğuriylar, xorazmşohlar töğrisida ma'lumot bergaç, temuriylar tarixiga batafsil töxtalgan. Asarda, şuningdek, şoirlar, faqihlar, muhaddislar, şayxlar, şuningdek, iqtisodiy va madaniy hayot, öşa paytda qurilgan me'moriy obidalar haqida mufassal ma'lumot berilgan. Asar xotimasi Hirot ş.ga bağişlangan.
As: Mudjmali Fasixi, T., 1980.
Ad.: Materiali po istorii Sredney i Sentralnoy Azii X—XIX vv., T., 1988; Bukj siymolar, allomalar, 2kitob, T., 1996.
Qahramon Rajabov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФАСИҲ ҲАВОФИЙ, Фасиҳ Аҳмад ибн Жалолиддин Муҳаммад алҲавофий (1375.28.9 — тахм. 1443) — тарихчи олим. Темурийлар саройида хизмат қилган. Давлат ишлари б-н Ҳиротдан Самарқандга — Халил Султон ҳузурига жўнатилган. 1415 й.да Шоҳрух саройида хизмат қилган. Муваджаҳи девон — девон вазири (1416—17) ва девон бошлиғи (1417— 18) каби масъул лавозимларда ишлаган. Шоҳрух томонидан Кермон (1422—24)га юборилган. Бойсунғур саройида девон бошлиғи (1425—30) бўлган.
Ф.Ҳ. форс ва араб тилларида шеърлар ёзган. 1433—42 й.ларда форс тилида «Мужмали Фасиҳий» [«Фасиҳийнинг (тарихлар) мажмуаси»] тарихий асарини ёзган ва уни Шоҳрухга тақдим этган. Бу асар «Мужмал уттаворих» («Тарихий саналар йиғиндиси») деб ҳам юритилади. Асар дебоча, муқаддима, 2 мақола ва хотимадан иборат. Асарнинг асосий қисмида Ф.Х,. араб халифалари, саффорийлар, сомонийлар, ғазнавийлар, салжуқийлар, ғурийлар, хоразмшоҳлар тўғрисида маълумот бергач, темурийлар тарихига батафсил тўхталган. Асарда, шунингдек, шоирлар, фақиҳлар, муҳаддислар, шайхлар, шунингдек, иқтисодий ва маданий ҳаёт, ўша пайтда қурилган меъморий обидалар ҳақида муфассал маълумот берилган. Асар хотимаси Ҳирот ш.га бағишланган.
Ас: Муджмали Фасихи, Т., 1980.
Ад.: Материалы по истории Средней и Центральной Азии X—XIX вв., Т., 1988; Букж сиймолар, алломалар, 2китоб, Т., 1996.
Қаҳрамон Ражабов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.