Fassiolyoz
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 76-b. — ziyouz.com
Fassiolyoz — odam va hayvonlarning gijja kasalligi. Trematodalar sinfiga mansub fassiolalar qözğatadi. Ular tuxumini odam va ötxör xayvonlar jigari, öt yöllari, öt pufagiga qöyadi, taşqariga axlat orqali çiqadi. Kasallik qözğatuvçisining keyingi rivojlaniş davri suvli muhitda va oraliq xöjayin organizmi — mollyuskalarda ötadi. Liçinka mollyuska tanasida bir neça bosqiçda tullab rivojlanadi. Fassiolalar liçinkasi bölgan suv yoki ösimlik iste'mol qilinganda F. yuqadi. Kasallik ötkir va surunkali keçadi. F.ning qözğatuvçisi organizmga kirib, oradan 2—4 hafta ötgaç, bemor isitmalaydi, toşma toşib, yötal paydo böladi. Jigar kattalaşadi va uşlab körilganda oğriydi, badan sarğayadi, F. surunkali keçganda me'daiçak faoliyati buziladi, ovqat yaxşi qazm bölmaydi, goho köngli aynib, bemor qayt qiladi, iştahasi yaxşi bölişiga qaramay, u ozib ketadi, darmoni quriydi.
F. odam va hayvonning axlati hamda qusuğini tekşirib aniklanadi. Hayvonlarda kasallik ötkir va surunkali davom etib, öt pufagi va öt yöllari yalliğlanadi. Hayvon umumiy zaharlanadi, moddalar almaşinuvi buziladi. F. b-n asosan, qöy, eçki va qoramol kasallanadi.
Davolaş: F.ga sabab bölgan omil bartaraf etiladi va tegişli preparatlar beriladi.
Oldini oliş: suvni qaynatib içiş, kasallik manbai bölgan yaylovlarni aniklaş va zararsizlantiriş, fassiolalar tuxumini tarqatuvçi mollyuskalarni zararsizlantiriş, yaylovlarni almaştiriş va b.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФАСЦИОЛЁЗ — одам ва ҳайвонларнинг гижжа касаллиги. Трематодалар синфига мансуб фасциолалар қўзғатади. Улар тухумини одам ва ўтхўр хайвонлар жигари, ўт йўллари, ўт пуфагига қўяди, ташқарига ахлат орқали чиқади. Касаллик қўзғатувчисининг кейинги ривожланиш даври сувли муҳитда ва оралиқ хўжайин организми — моллюскаларда ўтади. Личинка моллюска танасида бир неча босқичда туллаб ривожланади. Фасциолалар личинкаси бўлган сув ёки ўсимлик истеъмол қилинганда Ф. юқади. Касаллик ўткир ва сурункали кечади. Ф.нинг қўзғатувчиси организмга кириб, орадан 2—4 ҳафта ўтгач, бемор иситмалайди, тошма тошиб, йўтал пайдо бўлади. Жигар катталашади ва ушлаб кўрилганда оғрийди, бадан сарғаяди, Ф. сурункали кечганда меъдаичак фаолияти бузилади, овқат яхши қазм бўлмайди, гоҳо кўнгли айниб, бемор қайт қилади, иштаҳаси яхши бўлишига қарамай, у озиб кетади, дармони қурийди.
Ф. одам ва ҳайвоннинг ахлати ҳамда қусуғини текшириб аникланади. Ҳайвонларда касаллик ўткир ва сурункали давом этиб, ўт пуфаги ва ўт йўллари яллиғланади. Ҳайвон умумий заҳарланади, моддалар алмашинуви бузилади. Ф. б-н асосан, қўй, эчки ва қорамол касалланади.
Даволаш: Ф.га сабаб бўлган омил бартараф этилади ва тегишли препаратлар берилади.
Олдини олиш: сувни қайнатиб ичиш, касаллик манбаи бўлган яйловларни аниклаш ва зарарсизлантириш, фасциолалар тухумини тарқатувчи моллюскаларни зарарсизлантириш, яйловларни алмаштириш ва б.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.