Faxriya
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 82-b. — ziyouz.com
Faxriya — arab, fors va turkiy şe'riyatda janr turlaridan biri; şoir tomonidan uz ijodi, iste'dodi va fazilatlarini maktab yozilgan şe'r, şoirning öz ijodi b-n faxrlanib aytgan sözlari. F.ning dastlabki gözal namunalarini arab şe'riyatida, xususan, alMutanabbiy (10-a.) ijodida, özbek mumtoz şe'riyatida esa 15-a. şoirlari ijodida uçratiş mumkin. F. kiçik lirik şe'r (mas, ğazal) larda bir baytdan, katta xajmli asarlar (mas, qasida, doston) da bir neça baytdan iborat böladi. Ana şunday baytlar iştirok etgan yoki butunlay şunday baytlardan iborat bölgan asarlar ğazali F., qasidai F. deb ham nomlanadi. F.da şoir öz ijodini boşka bir şoir ijodiga, muhim bir voqeahodisa yoki obyektga kamtarona, mubolağali yoki kinoyaviy tarzda taqqoslaydi, qiyoslaydi. Mac:
Uluğbek xon bilur Lutfiy kalomin,
Ki, rangin şe'ri Salmondin qolişmas
(Lutfiy).
Navoiy nazm aro tiği zabonin öyla surdiki,
Piçoq topmas uyottin uzni öldurmoqqa Sakkokiy
(Navoiy).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФАХРИЯ — араб, форс ва туркий шеъриятда жанр турларидан бири; шоир томонидан уз ижоди, истеъдоди ва фазилатларини мактаб ёзилган шеър, шоирнинг ўз ижоди б-н фахрланиб айтган сўзлари. Ф.нинг дастлабки гўзал намуналарини араб шеъриятида, хусусан, алМутанаббий (10-а.) ижодида, ўзбек мумтоз шеъриятида эса 15-а. шоирлари ижодида учратиш мумкин. Ф. кичик лирик шеър (мас, ғазал) ларда бир байтдан, катта хажмли асарлар (мас, қасида, достон) да бир неча байтдан иборат бўлади. Ана шундай байтлар иштирок этган ёки бутунлай шундай байтлардан иборат бўлган асарлар ғазали Ф., қасидаи Ф. деб ҳам номланади. Ф.да шоир ўз ижодини бошка бир шоир ижодига, муҳим бир воқеаҳодиса ёки объектга камтарона, муболағали ёки киноявий тарзда таққослайди, қиёслайди. Mac:
Улуғбек хон билур Лутфий каломин,
Ки, рангин шеъри Салмондин қолишмас
(Лутфий).
Навоий назм аро тиғи забонин ўйла сурдики,
Пичоқ топмас уёттин узни ўлдурмоққа Саккокий
(Навоий).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.