Fennoskandiya
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 92-b. — ziyouz.com
Fennoskandiya - Yevropa şimdagi tabiiy ölka. Skandinaviya va Kola ya.o.lari va Fin qöltiği, Ladoga va Onega köllari xamda Oq dengizmi birlaştirib turuvçi şartli çiziqdan şim. ğarbdagi hududlarni öz içiga oladi. Boltiq, Şim. Norvegiya, Barens va Ok, dengizlar örab turadi. Mayd. 1,5 mln. km2. Hududining katta qismi Boltiq qalqoni va Skandinaviya toğlarining kaledon burmalaridan iborat. Relyefida peneplenlaşgan örtaça balandlikdagi toğliklar va yassitoğlar asosiy örinni egallaydi, eng baland joyi 2469 m (Galxyopiggen togi). Boltiq dengizi sohillari keng tekislik. Skandinaviya toğlarida muzliklar bor. Relyefida morenali qator tepalar va qad. muzlik şakllari saqlanib qolgan, ford köp. Iqlimi mö'tadil, yozi salqin. Skandinaviya toğlarining ğarbiy yon bağirlarida yillik yoğin 2000—3000 mm, şarqida 400—500 mm. Daryolari sersuv, serostona. Botqoqlik va köl köp. Hududining 1/2 qismi örmon, asosan, tayga, jan.da aralaş keng bargli örmonlar. Tuproği şim. da podzol, jan.da çimli podzol tuproq. Ölkada, asosan, örmon qayvonlari yaşaydi. Temir, mis, nikel rudalari, apatit konlari bor. F.da Şvetsiya, Norvegiya, Finlyandiya va Rossiya hududining bir qismi joylaşgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФЕННОСКАНДИЯ - Европа шимдаги табиий ўлка. Скандинавия ва Кола я.о.лари ва Фин қўлтиғи, Ладога ва Онега кўллари хамда Оқ денгизми бирлаштириб турувчи шартли чизиқдан шим. ғарбдаги ҳудудларни ўз ичига олади. Болтиқ, Шим. Норвегия, Баренц ва Ок, денгизлар ўраб туради. Майд. 1,5 млн. км2. Ҳудудининг катта қисми Болтиқ қалқони ва Скандинавия тоғларининг каледон бурмаларидан иборат. Рельефида пенепленлашган ўртача баландликдаги тоғликлар ва ясситоғлар асосий ўринни эгаллайди, энг баланд жойи 2469 м (Гальхёпигген тоги). Болтиқ денгизи соҳиллари кенг текислик. Скандинавия тоғларида музликлар бор. Рельефида моренали қатор тепалар ва қад. музлик шакллари сақланиб қолган, фьорд кўп. Иқлими мўътадил, ёзи салқин. Скандинавия тоғларининг ғарбий ён бағирларида йиллик ёғин 2000—3000 мм, шарқида 400—500 мм. Дарёлари серсув, серостона. Ботқоқлик ва кўл кўп. Ҳудудининг 1/2 қисми ўрмон, асосан, тайга, жан.да аралаш кенг баргли ўрмонлар. Тупроғи шим. да подзол, жан.да чимли подзол тупроқ. Ўлкада, асосан, ўрмон қайвонлари яшайди. Темир, мис, никель рудалари, апатит конлари бор. Ф.да Швеция, Норвегия, Финляндия ва Россия ҳудудининг бир қисми жойлашган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.