Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Fenolyatlar

    Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 94–95-b. — ziyouz.com

    Fenolyatlar — fenol molekulasining gidroksil guruhidagi vodorod atomi metall atomiga almaşingan mahsulotlar. Umumiy formulasi (RO)n Me (bu yerda R — aril radikali, pmetallning oksidlaniş darajasi). Işqoriy va işqoriyer metallarning hosilalari ion boğlanişli birikmalar bölib, gidrolizga uçramasdan suvda eriydi, organik erituvçilarda erimaydi, uçmaydi. F. suv, fenol va işqoriyer metallar gidroksidlari b-n adduktlar hosil qiladi. Köp valentli metallarning F.i kimyoviy xossalariga köra tegişli alkogolyatorlarga juda yaqin turadi. Köp atomli fenollarning F.i yoki nitro, amino va b. aralaş funksiyali fenollarning F.i içki kompleks birikmalardir. F. fenollarga gidroksidlar (reaksiya suvli eritmada olib boriladi) yoki metall galogenidlar, alkogolyatlar, karboksilatlar, sulfidlar ta'sir ettiriş yöli b-n olinadi (suvsiz muhitda). Aromatik oksikislotalar i.ç.da, polimerlaniş katalizatorlari sifatida, organik sintezlarda qöllanadi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ФЕНОЛЯТЛАР — фенол молекуласининг гидроксил гуруҳидаги водород атоми металл атомига алмашинган маҳсулотлар. Умумий формуласи (RO)n Me (бу ерда R — арил радикали, пметаллнинг оксидланиш даражаси). Ишқорий ва ишқорийер металларнинг ҳосилалари ион боғланишли бирикмалар бўлиб, гидролизга учрамасдан сувда эрийди, органик эритувчиларда эримайди, учмайди. Ф. сув, фенол ва ишқорийер металлар гидроксидлари б-н аддуктлар ҳосил қилади. Кўп валентли металларнинг Ф.и кимёвий хоссаларига кўра тегишли алкоголяторларга жуда яқин туради. Кўп атомли фенолларнинг Ф.и ёки нитро, амино ва б. аралаш функцияли фенолларнинг Ф.и ички комплекс бирикмалардир. Ф. фенолларга гидроксидлар (реакция сувли эритмада олиб борилади) ёки металл галогенидлар, алкоголятлар, карбоксилатлар, сульфидлар таъсир эттириш йўли б-н олинади (сувсиз муҳитда). Ароматик оксикислоталар и.ч.да, полимерланиш катализаторлари сифатида, органик синтезларда қўлланади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.