Fermigaz
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 102-b. — ziyouz.com
Fermigaz FERMIGAZ, Fermi gazi yarim butun (h birliklarida 1/2, 3/2, ...) spinli zarralardan taşkil topgan gaz. Fermi — Dirak statistikasiga böysunadi. Özaro ta'sirlaşmaydigan zarralardan taşkil topgan F.g. ideal F.g. deb ataladi. Metallar va yarimötkazgiçlardagi elektronlar, atom nomeri katta bölgan atomlardagi elektronlar, oğir atom yadrolaridagi nuklonlar, yarim butun spinli kvazizarralaryaan taşkil topgan gazlar F.g.lar hisoblanadi. F.g. uçun Pauli prinsipi örinli. T=0 K trada F.g. asosiy xrlatda böladi va uning zarralari energiyasi Fermi energiyasi (Yeğ) deb ataluvçi energiyaga bölgan barça kvant holatlarni egallaydi, energiyasi Ye>YEĞ bölgan holatlar böş böladi. T=0 K da ideal F.g. kvant holatlarini örtaça töldiriş soni Fermi taqsimot funksiyasi b-n aniqlanadi. Ideal bölmagan F.g. uçun ham çegaraviy Fermi energiyasi mavjud, lekin uning zarralari ma'lum kvant holatlarda bölmaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФЕРМИГАЗ, Ферми гази ярим бутун (h бирликларида 1/2, 3/2, ...) спинли зарралардан ташкил топган газ. Ферми — Дирак статистикасига бўйсунади. Ўзаро таъсирлашмайдиган зарралардан ташкил топган Ф.г. идеал Ф.г. деб аталади. Металлар ва яримўтказгичлардаги электронлар, атом номери катта бўлган атомлардаги электронлар, оғир атом ядроларидаги нуклонлар, ярим бутун спинли квазизарраларяан ташкил топган газлар Ф.г.лар ҳисобланади. Ф.г. учун Паули принципи ўринли. Т=0 К трада Ф.г. асосий хрлатда бўлади ва унинг зарралари энергияси Ферми энергияси (Еғ) деб аталувчи энергияга бўлган барча квант ҳолатларни эгаллайди, энергияси Е>ЕҒ бўлган ҳолатлар бўш бўлади. Т=0 К да идеал Ф.г. квант ҳолатларини ўртача тўлдириш сони Ферми тақсимот функцияси б-н аниқланади. Идеал бўлмаган Ф.г. учун ҳам чегаравий Ферми энергияси мавжуд, лекин унинг зарралари маълум квант ҳолатларда бўлмайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.