Fersman Aleksandr Yevgenyeviç
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 105-b. — ziyouz.com
Fersman Aleksandr Yevgenyeviç (1883.27.10, Peterburg 1945.20.5, Soçi; Moskvada dafn etilgan) — rus kimyogari va mineralogi. F. geokimyo asosçilaridan biri. SSSR FA akad. (1919 y.dan Rossiya FA akad.). V. I. Vernandskiyning şogirdi. Moskva un-tini tugatgan (1907), prof. (1910). Kola ya.o., Tyanşan, Qizilqum, Qoraqum, Ural, Baykalorti va b. rayonlarda olib borilgan qidiruv va tadqiqot işlari da qatnaşgan. Xibin tundralari (1920) va Monçetundra (1930) da F. iştirokida apatit va misnikel ruda konlari oçilgan. «Geokimyo» (1 — 4t., 1933—39), «Pegmatitlar» (1931) asarlarining muallifi. F. elementlar klarki va migratsiyasiga katta e'tibor berdi. F. birinçilar katorida foydali qazilma konlarini qidirişda geokimyoviy metodlarni qöllaş zarurligini asosladi. 1926 y.da ilk bor MongoliyaOltoy geokimyoviy mintaqasini aniqladi. F. fanning yorqin tarğibotçisi, javohir va ziynat toşlar böyiça yirik mutaxassis. U. mineral resurslar tadqiqoti buyiça bir qança ilmiy muassasalar va köp sonli ekspeditsiyalar (şu jumladan, Kola ya.o., Örta Osiyo va Uralda) taşkilotçisi. Davlat mukofotlari (1929, 1942) laureati. Minerallardan: titanniobiy oksidi — fersmit va titan niobiy silikati — fersmanit F. nomi b-n atalgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФЕРСМАН Александр Евгеньевич (1883.27.10, Петербург 1945.20.5, Сочи; Москвада дафн этилган) — рус кимёгари ва минералоги. Ф. геокимё асосчиларидан бири. СССР ФА акад. (1919 й.дан Россия ФА акад.). В. И. Вернандскийнинг шогирди. Москва ун-тини тугатган (1907), проф. (1910). Кола я.о., Тяньшан, Қизилқум, Қорақум, Урал, Байкалорти ва б. районларда олиб борилган қидирув ва тадқиқот ишлари да қатнашган. Хибин тундралари (1920) ва Мончетундра (1930) да Ф. иштирокида апатит ва мисникель руда конлари очилган. «Геокимё» (1 — 4т., 1933—39), «Пегматитлар» (1931) асарларининг муаллифи. Ф. элементлар кларки ва миграциясига катта эътибор берди. Ф. биринчилар каторида фойдали қазилма конларини қидиришда геокимёвий методларни қўллаш зарурлигини асослади. 1926 й.да илк бор МонголияОлтой геокимёвий минтақасини аниқлади. Ф. фаннинг ёрқин тарғиботчиси, жавоҳир ва зийнат тошлар бўйича йирик мутахассис. У. минерал ресурслар тадқиқоти буйича бир қанча илмий муассасалар ва кўп сонли экспедициялар (шу жумладан, Кола я.о., Ўрта Осиё ва Уралда) ташкилотчиси. Давлат мукофотлари (1929, 1942) лауреати. Минераллардан: титанниобий оксиди — ферсмит ва титан ниобий силикати — ферсманит Ф. номи б-н аталган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.