Figurali uçiş
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 114-b. — ziyouz.com
Figurali uçiş - sport turi. Uning asosida konkida yuguruvçi sportçining muz ustida harakat yönalişini özgartirişi, aylanişlar va sakraşlar b-n boğliq maxsus xarakatlari yotadi. Ayollar va erkaklarning yakka holda, juft holda uçişi va sport raqslari böyiça musobaqalarni öz içiga oladi. Yakka holda uçiş maktab deb nomlangan 3 ta majburiy rasmfigura, 7 majburiy elementdan iborat qisqa erkin dastur (bajariş vaqti 2 min.gaça) va şaxsiy erkin dasturini (ayollar uçun 4 min., erkaklar uçun 5 min) bajarişni taşkil etadi. Juft holda uçiş kiska dastur (6 majburiy element — qadamlar kombinatsiyasi, kötariş; alohida va birgalikda aylanişlar, sakraşlar; 3 min.gaça davom etadi) va erkin dastur (5 min)dan iborat. Sport raqslari dasturida 3 majburiy, original va erkin raqslar böladi. Figuraçilarning mahorati 6 balli tizim b-n baholanadi. F.u. sport turi sifatida 19-a.ning 60-y. larida paydo böldi. Yevropa çempionatlari — 1891 y.dan yakka holda uçişda (ayollar — 1930 y.dan), 1930 y.dan juft holda uçişda; jahon çempionatlari — 1896 y.dan yakka xrlda uçişda (ayollar — 1906 y.dan), 1908 y.dan juft holda uçişda ötkaziladi. Sport raqslari böyiça jahon birinçiligi 1952 y.dan ötkaziladi. F.u. 1924 y.dan qişki olimpiada öyinlari dasturiga kiritildi (sport raqslari — 1976 y.dan; 1908 va 1920 y.larda musobaqalar Olimpiada öyinlari dasturida ötkazilgan).
Özbekistonda 1972 y. F.u. maktabi (Toşkentda) taşkil qilindi. Unda 200 ga yaqin sportçi şuğullandi. F.u. böyiça olimpiya örinbosarlarini tayyorlaydigan respublika maxsus bolalarösmirlar sport maktabining tarbiyalanuvçilari Marina Nikityuk va Raşid Kodirkayevlar juft bölib uçişda ösmirlar örtasida jahon çempionatining kumuş medaliga sazovor böldi (1980). Toşkentlik Alina Spirgiadu va Yuriy Razgulyayev sport raqslari böiiça ösmirlar örtasida jahon çempioni (1991), keyin kattalar örtasida bir neça bor Osiyo çempionati va yirik xalqaro turnirlarning ğolibi böldilar. Şuningdek, yakka holda uçişda Osiyo öyinlari, 4 qita (Osiyo, Afrika, Avstraliya va Amerika) çempioni, Gran pri musobakalarining finalçisi Tatyana Malinina va Roman Skornyakov, juft holda uçişda Natalya Ponomareva b-n Yevgeniy Sviridov Özbekistonning maşhur figurali uçuvçilari hisoblanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФИГУРАЛИ УЧИШ - спорт тури. Унинг асосида конькида югурувчи спортчининг муз устида ҳаракат йўналишини ўзгартириши, айланишлар ва сакрашлар б-н боғлиқ махсус харакатлари ётади. Аёллар ва эркакларнинг якка ҳолда, жуфт ҳолда учиши ва спорт рақслари бўйича мусобақаларни ўз ичига олади. Якка ҳолда учиш мактаб деб номланган 3 та мажбурий расмфигура, 7 мажбурий элементдан иборат қисқа эркин дастур (бажариш вақти 2 мин.гача) ва шахсий эркин дастурини (аёллар учун 4 мин., эркаклар учун 5 мин) бажаришни ташкил этади. Жуфт ҳолда учиш киска дастур (6 мажбурий элемент — қадамлар комбинацияси, кўтариш; алоҳида ва биргаликда айланишлар, сакрашлар; 3 мин.гача давом этади) ва эркин дастур (5 мин)дан иборат. Спорт рақслари дастурида 3 мажбурий, оригинал ва эркин рақслар бўлади. Фигурачиларнинг маҳорати 6 балли тизим б-н баҳоланади. Ф.у. спорт тури сифатида 19-а.нинг 60-й. ларида пайдо бўлди. Европа чемпионатлари — 1891 й.дан якка ҳолда учишда (аёллар — 1930 й.дан), 1930 й.дан жуфт ҳолда учишда; жаҳон чемпионатлари — 1896 й.дан якка хрлда учишда (аёллар — 1906 й.дан), 1908 й.дан жуфт ҳолда учишда ўтказилади. Спорт рақслари бўйича жаҳон биринчилиги 1952 й.дан ўтказилади. Ф.у. 1924 й.дан қишки олимпиада ўйинлари дастурига киритилди (спорт рақслари — 1976 й.дан; 1908 ва 1920 й.ларда мусобақалар Олимпиада ўйинлари дастурида ўтказилган).
Ўзбекистонда 1972 й. Ф.у. мактаби (Тошкентда) ташкил қилинди. Унда 200 га яқин спортчи шуғулланди. Ф.у. бўйича олимпия ўринбосарларини тайёрлайдиган республика махсус болаларўсмирлар спорт мактабининг тарбияланувчилари Марина Никитюк ва Рашид Кодиркаевлар жуфт бўлиб учишда ўсмирлар ўртасида жаҳон чемпионатининг кумуш медалига сазовор бўлди (1980). Тошкентлик Алина Спиргиаду ва Юрий Разгуляев спорт рақслари бўиича ўсмирлар ўртасида жаҳон чемпиони (1991), кейин катталар ўртасида бир неча бор Осиё чемпионати ва йирик халқаро турнирларнинг ғолиби бўлдилар. Шунингдек, якка ҳолда учишда Осиё ўйинлари, 4 қитьа (Осиё, Африка, Австралия ва Америка) чемпиони, Гран при мусобакаларининг финалчиси Татьяна Малинина ва Роман Скорняков, жуфт ҳолда учишда Наталья Пономарева б-н Евгений Свиридов Ўзбекистоннинг машҳур фигурали учувчилари ҳисобланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.