Fiksizm
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 134-b. — ziyouz.com
Fiksizm (lot. fi xus — qattiq, özgarmas) — Yer yuzasida kontinetlarning qözğalmas bölib joylaşuvi haqidagi va Yer pusti rivojlanişida vertikal yönalgan tektonik harakatlarning hal qiluvçi roli töğrisidagi tasavvurdan kelib çiqadigan tektonikayaagn 2 yönalişning biri. 20-a.ning 60-y.lari örtalarigaça, ya'ni mobilizm ğoyasi yuzaga kelgunça F. geol.ning asosiy yönalişi bölib kelgan. F. tuşunçasi asosida, plita, platforma, antiklinoriy va b. terrigen materiallarning siljişi manbalari, çuqur yoriqlarning mavjudligi, bir rnning özida bir tipli magmatizmning uzoq vaqt paydo bölişi tuşuniladi. Yer yuzasidagi tektonik şaroitdagi asosiy farqlar, F. ğoyasiga binoan, Yerning içki qismi endogen rejimining farqlari b-n aniqlanadi. F. ğoyasi mobilizmga teskari tuşunça hisoblanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФИКСИЗМ (лот. fi xus — қаттиқ, ўзгармас) — Ер юзасида континетларнинг қўзғалмас бўлиб жойлашуви ҳақидаги ва Ер пусти ривожланишида вертикал йўналган тектоник ҳаракатларнинг ҳал қилувчи роли тўғрисидаги тасаввурдан келиб чиқадиган тектоникаяагн 2 йўналишнинг бири. 20-а.нинг 60-й.лари ўрталаригача, яъни мобилизм ғояси юзага келгунча Ф. геол.нинг асосий йўналиши бўлиб келган. Ф. тушунчаси асосида, плита, платформа, антиклинорий ва б. терриген материалларнинг силжиши манбалари, чуқур ёриқларнинг мавжудлиги, бир рннинг ўзида бир типли магматизмнинг узоқ вақт пайдо бўлиши тушунилади. Ер юзасидаги тектоник шароитдаги асосий фарқлар, Ф. ғоясига биноан, Ернинг ички қисми эндоген режимининг фарқлари б-н аниқланади. Ф. ғояси мобилизмга тескари тушунча ҳисобланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.