Filipp Afanasyeviç Yupatov
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 45–46-b. — ziyouz.com
Yupatov Filipp Afanasyeviç (1873—1958) — sirk arbobi, antreprenyor. Sirkning turli janrlari (havo gimnasti, çavandoz, raqqos, kloun, hayvon örgatuvçi va boşqalar)da ijod qilgan. 1906 yildan Turkistonda yaşagan. Toşkent, Andijon, Buxoro, Samarqand va boşqalar şaharlarda sirklari bölgan. Yu. sirklari Turkistonda maşhur bölib, dasturlari xilmaxilligi bilan ajralib turgan va katta şuhrat qozongan. Yu. sirklarida yevropa va Rosssiyadan kelgan artistlar bilan birga özbek artistlari ham tomoşa körsatişgan. Benefislar uyuştirilgan, «kulgi va quvnoqlik keçalari», fransuz kuraşi böyiça musobaqalar, tarixiy va sarguzaşt mavzulardagi pantomimalar qöyilgan. Özbek tilini puxta bilgan Yu. Yusufjon qiziq bilan hamkorlikda tomoşalar körsatgan. Yu. 1915 yil Toşkentdagi Voskresenye bozori (hoz. Navoiy teatri maydoni)da yoğoçdan işlangan statsionar sirk binosini qurdi (1966 yil zilzilasiga qadar sirk tomoşalari şu binoda körsatilgan). Özi rahbarlik qilgan sirk dasturlarida ot örgatuvçi va kloun sifatida manejga çiqqan. Repertuarini özbek tilida ijro etgan. Professional özbek sirki şakllanişida Yu. muhim rol öynagan. 1920 yildan davlat sirklarida işlab keldi. Qizi Yelena Yupatova (1894 — ?) — raqqosa, çavandoz. 7 yoşidan otasi rahbarligidagi sirk dasturlarida qatnaşgan. Özbekça, rusça qöşiq va raqslari olqişga sazovor bölgan. Manejga «Mayramxon» taxallusi bilan çiqib, şuhrat qozongan. «Ravot qaşqirlari» va «UayldVestlik çavandoz» filmlarida suratga tuşgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЮПАТОВ Филипп Афанасьевич (1873—1958) — цирк арбоби, антрепренёр. Циркнинг турли жанрлари (ҳаво гимнасти, чавандоз, раққос, клоун, ҳайвон ўргатувчи ва бошқалар)да ижод қилган. 1906 йилдан Туркистонда яшаган. Тошкент, Андижон, Бухоро, Самарқанд ва бошқалар шаҳарларда цирклари бўлган. Ю. цирклари Туркистонда машҳур бўлиб, дастурлари хилмахиллиги билан ажралиб турган ва катта шуҳрат қозонган. Ю. циркларида европа ва Росссиядан келган артистлар билан бирга ўзбек артистлари ҳам томоша кўрсатишган. Бенефислар уюштирилган, «кулги ва қувноқлик кечалари», француз кураши бўйича мусобақалар, тарихий ва саргузашт мавзулардаги пантомималар қўйилган. Ўзбек тилини пухта билган Ю. Юсуфжон қизиқ билан ҳамкорликда томошалар кўрсатган. Ю. 1915 йил Тошкентдаги Воскресенье бозори (ҳоз. Навоий театри майдони)да ёғочдан ишланган стационар цирк биносини қурди (1966 йил зилзиласига қадар цирк томошалари шу бинода кўрсатилган). Ўзи раҳбарлик қилган цирк дастурларида от ўргатувчи ва клоун сифатида манежга чиққан. Репертуарини ўзбек тилида ижро этган. Профессионал ўзбек цирки шаклланишида Ю. муҳим роль ўйнаган. 1920 йилдан давлат циркларида ишлаб келди. Қизи Елена Юпатова (1894 — ?) — раққоса, чавандоз. 7 ёшидан отаси раҳбарлигидаги цирк дастурларида қатнашган. Ўзбекча, русча қўшиқ ва рақслари олқишга сазовор бўлган. Манежга «Майрамхон» тахаллуси билан чиқиб, шуҳрат қозонган. «Равот қашқирлари» ва «УайльдВестлик чавандоз» фильмларида суратга тушган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.