Fin qöltiği
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 152-b. — ziyouz.com
Fin qöltiği - Boltik, dengizining şarqiy qismidagi qöltiq. RF, Finlyandiya, Estoniya sohillari oraligida. Mayd. 30 ming km2. Uz. 390 km, eni kiraveriş qismida 70 km. Qirğoqlari şim. da qoyali va şxera tipli, jan. va şarqida past. Qöltiqning şarqiy qismi — Neva qöltiqçasiga Neva, şuningdek, Narva, Luça daryolari quyiladi. Çuqurligi ğarbida 100 m, şarqida 7 m. Orol köp. Suvning yuza qismida t-ra qişda 0° dan past, avg.da 15—17°. Noyab. oxiridan attr. oxirigaça muz b-n qoplanadi. Şörligi 2—5%o. Katta kemalarning SanktPeterburg portiga kiriş uçun F.q.da Dengiz kanali qazilgan. Suv sathining balandligi şamollar va atmosfera bosimi ta'sirida özgarib turadi. Natijada Neva qöltiqçasida suv kötarilib, SanktPeterburgda toşqinlar böladi. F.q. sohilidagi yirik portlar: SanktPeterburg, Viborg (RF), Tallin (Estoniya), Xelsinki, Kotka (Finlyandiya).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФИН ҚЎЛТИҒИ - Болтик, денгизининг шарқий қисмидаги қўлтиқ. РФ, Финляндия, Эстония соҳиллари оралигида. Майд. 30 минг км2. Уз. 390 км, эни киравериш қисмида 70 км. Қирғоқлари шим. да қояли ва шхера типли, жан. ва шарқида паст. Қўлтиқнинг шарқий қисми — Нева қўлтиқчасига Нева, шунингдек, Нарва, Луча дарёлари қуйилади. Чуқурлиги ғарбида 100 м, шарқида 7 м. Орол кўп. Сувнинг юза қисмида т-ра қишда 0° дан паст, авг.да 15—17°. Нояб. охиридан аттр. охиригача муз б-н қопланади. Шўрлиги 2—5%о. Катта кемаларнинг СанктПетербург портига кириш учун Ф.қ.да Денгиз канали қазилган. Сув сатҳининг баландлиги шамоллар ва атмосфера босими таъсирида ўзгариб туради. Натижада Нева қўлтиқчасида сув кўтарилиб, СанктПетербургда тошқинлар бўлади. Ф.қ. соҳилидаги йирик портлар: СанктПетербург, Виборг (РФ), Таллин (Эстония), Хельсинки, Котка (Финляндия).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.