Final
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 152-b. — ziyouz.com
Final (lot. fi nis — oxir, nihoya) — 1) tamom böliş, tugallaş, yakun, mas, sport musobaqalarida ğoliblar aniqlanadigan yakuniy uçraşuv; 2) (musiqada) — sahnaviy (opera, balet) va çolğu (simfoniya, sonata kabi) turkumli musiqa asarlarining xotima qismi. Asarning badiiy mazmunini umumlaştirib, mavzularning dramaturgik rivojiga yakun yasaydi. Opera F.i butun asar yoki muayyan parda kulminatsiyasini öz içiga oladi, jadal rivoji, dramatizm yoki tantanavor xarakteri b-n ajralib turadi (yana q. Apofeoz). Çolğu F. köpinça tez sur'at, raqsbop ritmlar, jonli kayfiyatga asoslanadi. FINVAL, seldsimon kit (Balaenoptera physalus) — tişeiz kitlar kenja turkumiga mansub sut emizuvçi. Arktikadan Antarktikagaça bölgan joylarda tarqalgan. Uzoq Şarq dengizlarida, kamdankam Barens va Oq dengizlarda uçraydi. Urğoçisi gavdasining uz. 19—20 m (ba'zan 27,3 m, odatda, erkaklari urğoçisidan 1 m gaça kalta). Usti töq kulrang, korni oq, boşining öng qismi çapiga nisbatan oqişroq. Möylov plastinkalari (har qatorda 360 ga yaqin) kulrangkök. Bolasining uz. 6—7 m. F. qisqiçbaqasimonlar, baliqlar, boşoyoqli mollyuskalar b-n oziklanadi. Soni kamayib ketganligi sababli ovlaş taqiqlanadi. Tabiatni muhofaza qiliş xalqaro ittifoqi Qizil kitobiga kiritilgan.
Q.: Apofeoz
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФИНАЛ (лот. fi nis — охир, ниҳоя) — 1) тамом бўлиш, тугаллаш, якун, мас, спорт мусобақаларида ғолиблар аниқланадиган якуний учрашув; 2) (мусиқада) — саҳнавий (опера, балет) ва чолғу (симфония, соната каби) туркумли мусиқа асарларининг хотима қисми. Асарнинг бадиий мазмунини умумлаштириб, мавзуларнинг драматургик ривожига якун ясайди. Опера Ф.и бутун асар ёки муайян парда кульминациясини ўз ичига олади, жадал ривожи, драматизм ёки тантанавор характери б-н ажралиб туради (яна қ. Апофеоз). Чолғу Ф. кўпинча тез суръат, рақсбоп ритмлар, жонли кайфиятга асосланади. ФИНВАЛ, сельдсимон кит (Balaenoptera physalus) — тишеиз китлар кенжа туркумига мансуб сут эмизувчи. Арктикадан Антарктикагача бўлган жойларда тарқалган. Узоқ Шарқ денгизларида, камданкам Баренц ва Оқ денгизларда учрайди. Урғочиси гавдасининг уз. 19—20 м (баъзан 27,3 м, одатда, эркаклари урғочисидан 1 м гача калта). Усти тўқ кулранг, корни оқ, бошининг ўнг қисми чапига нисбатан оқишроқ. Мўйлов пластинкалари (ҳар қаторда 360 га яқин) кулрангкўк. Боласининг уз. 6—7 м. Ф. қисқичбақасимонлар, балиқлар, бошоёқли моллюскалар б-н озикланади. Сони камайиб кетганлиги сабабли овлаш тақиқланади. Табиатни муҳофаза қилиш халқаро иттифоқи Қизил китобига киритилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.