Fir
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 160-b. — ziyouz.com
Fir FIR, Fil, al-Fir — Xorazmning qad. poytaxti; Amudaryoning söl sohilida joylaşgan. Arab manbalarida alMansura deb ham atalgan. Beruniyning xabar berişiça, «AlFir Xorazm şaxri (Kat) ning çekkasidagi loy va xom ğiştdan qurilgan qal'a bölib, bir-birining içiga joylaşgan va balandlikda bir-biridan qolişmaydigan uç qavatli qörğon edi... AlFir ön milça va undan köproq masofadan körinar edi. Jayxun har yili uni buzib, yiqitib va parçalab olib keta berdi; nihoyat Iskandar tarixining 1305 yilida (mil. 993 y.) undan asar krlmadi». Şundan söng poytaxt Gurganj ş.ga köçirilgan. F. xarobalari Şabboz (hoz. Beruniy) örnidadir.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФИР, Фил, ал-Фир — Хоразмнинг қад. пойтахти; Амударёнинг сўл соҳилида жойлашган. Араб манбаларида алМансура деб ҳам аталган. Берунийнинг хабар беришича, «АлФир Хоразм шахри (Кат) нинг чеккасидаги лой ва хом ғиштдан қурилган қалъа бўлиб, бир-бирининг ичига жойлашган ва баландликда бир-биридан қолишмайдиган уч қаватли қўрғон эди... АлФир ўн милча ва ундан кўпроқ масофадан кўринар эди. Жайхун ҳар йили уни бузиб, йиқитиб ва парчалаб олиб кета берди; ниҳоят Искандар тарихининг 1305 йилида (мил. 993 й.) ундан асар крлмади». Шундан сўнг пойтахт Гурганж ш.га кўчирилган. Ф. харобалари Шаббоз (ҳоз. Беруний) ўрнидадир.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.