Fitoftoroz
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 167–168-b. — ziyouz.com
Fitoftoroz FITOFTOROZ, qizğiş çiriş — ösimliklarda fitoftora (Phytophtora) turkumiga mansub zamburuglar qözğatadigan kasalliklar. Kartoşka, pomidor, piyoz, sitrus ekinlari, olma va b.da uçraydi. Kartoşka F.ida (qözğatuvçisi — P.infestans) barglarda yirik doğlar, nam obhavoda barglarning orqa tomonida oq ğubor paydo böladi, tuganagida dastlab qora doğlar körinadi, söngra ular qönğir rang olib, çiriydi va qattiklaşib qoladi. Zararlangan tuganaklar kartoşkani saqlaş jarayonida yana boşqa kasalliklar b-n zararlanadi.
Kuraş çoralari: kasallikka çidamli navlarni ekiş, soğlom uruğlik tayyorlaş, fosfor-kaliy öğitlarini yuqori dozalarda qöllaş, fungitsidlar purkaş, kavlaşdan oldin ösimlik palaklarini örib oliş. Pomidor F.ida ham (qözğatuvçisi — P.infestans) barglarning orqa tomonida oq ğuborli, poyasida ğuborsiz çöziq qönğir doğlar, mevasida qönğir çiriş paydo böladi. Olma F.i (qözğatuvçisi — P.omnivora), asosan, daraxtning ildiz böğzini zararlaydi, daraxt pöstloği kökbinafşa tus oladi va yorilib ketadi.
Kuraş çoralari: tökilgan mevalar yiğiştirib olinadi va yöq qilinadi. Yorilgan pöstloq tozalanib dezinfeksiya qilinadi, zararlangan joylari kuydiriladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФИТОФТОРОЗ, қизғиш чириш — ўсимликларда фитофтора (Phytophtora) туркумига мансуб замбуруглар қўзғатадиган касалликлар. Картошка, помидор, пиёз, цитрус экинлари, олма ва б.да учрайди. Картошка Ф.ида (қўзғатувчиси — P.infestans) баргларда йирик доғлар, нам обҳавода баргларнинг орқа томонида оқ ғубор пайдо бўлади, туганагида дастлаб қора доғлар кўринади, сўнгра улар қўнғир ранг олиб, чирийди ва қаттиклашиб қолади. Зарарланган туганаклар картошкани сақлаш жараёнида яна бошқа касалликлар б-н зарарланади.
Кураш чоралари: касалликка чидамли навларни экиш, соғлом уруғлик тайёрлаш, фосфор-калий ўғитларини юқори дозаларда қўллаш, фунгицидлар пуркаш, кавлашдан олдин ўсимлик палакларини ўриб олиш. Помидор Ф.ида ҳам (қўзғатувчиси — P.infestans) баргларнинг орқа томонида оқ ғуборли, поясида ғуборсиз чўзиқ қўнғир доғлар, мевасида қўнғир чириш пайдо бўлади. Олма Ф.и (қўзғатувчиси — P.omnivora), асосан, дарахтнинг илдиз бўғзини зарарлайди, дарахт пўстлоғи кўкбинафша тус олади ва ёрилиб кетади.
Кураш чоралари: тўкилган мевалар йиғиштириб олинади ва йўқ қилинади. Ёрилган пўстлоқ тозаланиб дезинфекция қилинади, зарарланган жойлари куйдирилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.