Fitotron
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 167-b. — ziyouz.com
Fitotron (fito... va throns — makon, turar joy) — ösimliklarni sun'iy boşqariladigan şaroitlarda östirişga möljallangan bino. Oddiy F. vegetatsiya şkafidan, murakkabroği vegetatsiya kamerasidan, mukammali köp kamerali (xonali) sun'iy iklim styasidan iborat. F.da hayot omillarini özgartiriş orqali ösimliklarda keçadigan jarayonlar yoruğlik, tuproq va havo namligi, muhit harorati va b. omillarga boğliq holda yil böyi örganiladi. F.da turli iklimiy şaroitlarni qosil qiliş, yiliga bir neça marta hosil oliş b-n seleksiya va b. ilmiy tadqiqot jarayonlarini tezlaştirişga erişiş mumkin.
Dastlab F. 1949 y.da AQŞ (Kaliforniya) da barpo etilgan. Uzbekistonda birinçi F. 1987 y.da Özbekiston ğöza seleksiyasi va uruğçiligi i.t. intida işga tuşirildi. Bu F. majmuining umumiy maydoni 22 ga, uning tarkibida maydoni 1500 m2 bölgan seleksion issiqxona; har birining maydoni 36 m2 bölgan 14 boks seleksiya issiqxonalari, reproduksion issiqxona (maydoni 2 ga); laboratoriyai.ç. korpusi va iklim kamerali zal va b. yordamçi inşootlar tarmoği bor.
F.ni yoritişda katta quvvatli isitiş lampalari işlatiladi. F.ning ösimliklar ösadigan zonasida havo harorati 18°—32° atrofida, havo namligi 60—75% ni taşkil etadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФИТОТРОН (фито... ва throns — макон, турар жой) — ўсимликларни сунъий бошқариладиган шароитларда ўстиришга мўлжалланган бино. Оддий Ф. вегетация шкафидан, мураккаброғи вегетация камерасидан, мукаммали кўп камерали (хонали) сунъий иклим стясидан иборат. Ф.да ҳаёт омилларини ўзгартириш орқали ўсимликларда кечадиган жараёнлар ёруғлик, тупроқ ва ҳаво намлиги, муҳит ҳарорати ва б. омилларга боғлиқ ҳолда йил бўйи ўрганилади. Ф.да турли иклимий шароитларни қосил қилиш, йилига бир неча марта ҳосил олиш б-н селекция ва б. илмий тадқиқот жараёнларини тезлаштиришга эришиш мумкин.
Дастлаб Ф. 1949 й.да АҚШ (Калифорния) да барпо этилган. Узбекистонда биринчи Ф. 1987 й.да Ўзбекистон ғўза селекцияси ва уруғчилиги и.т. интида ишга туширилди. Бу Ф. мажмуининг умумий майдони 22 га, унинг таркибида майдони 1500 м2 бўлган селекцион иссиқхона; ҳар бирининг майдони 36 м2 бўлган 14 бокс селекция иссиқхоналари, репродукцион иссиқхона (майдони 2 га); лабораторияи.ч. корпуси ва иклим камерали зал ва б. ёрдамчи иншоотлар тармоғи бор.
Ф.ни ёритишда катта қувватли иситиш лампалари ишлатилади. Ф.нинг ўсимликлар ўсадиган зонасида ҳаво ҳарорати 18°—32° атрофида, ҳаво намлиги 60—75% ни ташкил этади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.