Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Fizo Arman Ippolit Lui

    Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 133-b. — ziyouz.com

    Fizo Arman Ippolit Lui FIZO (Fizeau) Arman Ippolit Lui (1819.23.9, Parij 1896.18.9, Vantyoy qal'asi) — fransuz fizigi. London Qirollik jamiyati a'zosi (1875). Parij FA a'zosi (1860), prezidenti (1878). Kollejda va Parij rasadxonasida öqigan. Parij politexnika maktabi direktori (1863 y.dan). Şu maktab prof. (1865—67). Ilmiy işlari fizik optikaga oid. Aylanuvçi tişli ğildirak yordamida yoruğlik tezligini ölçaş usuli (Fizo usuli)ni işlab çiqqan (1849), yer şaroitida birinçi marta yoruğlik tezligini ölçagan. Harakatdagi suvda yoruğlik tezligini ölçagan (Fizo tajribasi, 1851). F. tajribasi yoruglikning tölqin nazariyasini, tezliklarni qöşişning relyativistik formulasini tasdiklaşda muhim rol öynaydi.

    Dopler effektini töğri talqin etgan (Dopler — Fizo effekti, 1848). Yoruğlikning interferensiyasini kuzatiş usulini (1849) va qattiq jismlarning kengayiş koeffitsiyentini ölçaşning interferension usulini (1852) işlab çiqqan. Induksion ğaltak, interferension spektroskop, dilatometr yasagan.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ФИЗО (Fizeau) Арман Ипполит Луи (1819.23.9, Париж 1896.18.9, Вантёй қалъаси) — француз физиги. Лондон Қироллик жамияти аъзоси (1875). Париж ФА аъзоси (1860), президенти (1878). Коллежда ва Париж расадхонасида ўқиган. Париж политехника мактаби директори (1863 й.дан). Шу мактаб проф. (1865—67). Илмий ишлари физик оптикага оид. Айланувчи тишли ғилдирак ёрдамида ёруғлик тезлигини ўлчаш усули (Физо усули)ни ишлаб чиққан (1849), ер шароитида биринчи марта ёруғлик тезлигини ўлчаган. Ҳаракатдаги сувда ёруғлик тезлигини ўлчаган (Физо тажрибаси, 1851). Ф. тажрибаси ёругликнинг тўлқин назариясини, тезликларни қўшишнинг релятивистик формуласини тасдиклашда муҳим роль ўйнайди.

    Доплер эффектини тўғри талқин этган (Доплер — Физо эффекти, 1848). Ёруғликнинг интерференциясини кузатиш усулини (1849) ва қаттиқ жисмларнинг кенгайиш коэффициентини ўлчашнинг интерференцион усулини (1852) ишлаб чиққан. Индукцион ғалтак, интерференцион спектроскоп, дилатометр ясаган.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.