Fleksura
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 179-b. — ziyouz.com
Fleksura (lot. fl exura — egiliş, bukiliş) — monoklinal toğ jinslari qatlamlarining «tirsak» yoki «zinapoya»simon egilişi natijasida hosil bölgan tektonik struktura. F.ning kötarilgan yoki botgan ikki qanoti qiya yoki deyarli gorizontal yotgan bölib, bir-biri b-n qatlamlarning vertikal enkayişi orqali birlaşadi. Kötarilgan va botgan kanotlari orasidagi vertikal masofa F. amplitudasi deb ataladi. F.ning kötarilgan qanotlarida köpinça gumbazsimon strukturalar zanjiri joylaşadi. Qanotlarning yotişiga qarab oddiy, yölyölakay, qaramaqarşi; egiliş şarnirlarining qiyaligiga qarab F. ölçami 1 m dan bir neça km gaça, qanotlarning qiyaligi — arang sezilarlidan vertikalgaça böladi. F. platformalarda va burmalangan oblastlarda tarqalgan. Ayniqsa, yirik F.lar platforma çekkalarida va sineklizaning bortlarida uçraydi. Ularning ba'zilari çökindi hosil bölişi jarayoniga ta'sir körsatib, fatsiyalarning taqsimlanişini va çökindi qatlamlarning qalinligini belgilaydi. Ba'zida F.lar b-n neft va gaz konlari boğliq böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФЛЕКСУРА (лот. fl exura — эгилиш, букилиш) — моноклиналь тоғ жинслари қатламларининг «тирсак» ёки «зинапоя»симон эгилиши натижасида ҳосил бўлган тектоник структура. Ф.нинг кўтарилган ёки ботган икки қаноти қия ёки деярли горизонтал ётган бўлиб, бир-бири б-н қатламларнинг вертикал энкайиши орқали бирлашади. Кўтарилган ва ботган канотлари орасидаги вертикал масофа Ф. амплитудаси деб аталади. Ф.нинг кўтарилган қанотларида кўпинча гумбазсимон структуралар занжири жойлашади. Қанотларнинг ётишига қараб оддий, йўлйўлакай, қарамақарши; эгилиш шарнирларининг қиялигига қараб Ф. ўлчами 1 м дан бир неча км гача, қанотларнинг қиялиги — аранг сезиларлидан вертикалгача бўлади. Ф. платформаларда ва бурмаланган областларда тарқалган. Айниқса, йирик Ф.лар платформа чеккаларида ва синеклизанинг бортларида учрайди. Уларнинг баъзилари чўкинди ҳосил бўлиши жараёнига таъсир кўрсатиб, фацияларнинг тақсимланишини ва чўкинди қатламларнинг қалинлигини белгилайди. Баъзида Ф.лар б-н нефть ва газ конлари боғлиқ бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.