Folklend orollari
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 196-b. — ziyouz.com
Folklend orollari OROLLARI — Atlantika okeanining jan. ğarbiy qismidagi arxipelag, Argentina qirğoklari yaqinida, Buyuk Britaniya mulki. Mayd. 12,2 ming km2. 2 yirik orol — Şarqiy (Soledad) va Ğarbiy Folklend (GranMalvin) o.laridan va 200 ga yaqin mayda orol va qoyalardan iborat. Orollar, asosan, metamorfik va çökindi jinslardan tuzilgan. Eng baland joyi 706 m. Iklimi sovuqroq okean iqlimi. Yillik yoğin 600—700 mm, kuçli şamollar esadi, teztez tuman tuşadi. Ötloq va vereskzorlar, torfli botkrkliklar bor. Dengiz parrandasi köp. Baliq va dengiz hayvonlari ovlanadi, qöyçilik rivojlangan. Ma'muriy markazi — PortStenli. F. o.ga yevropaliklardan birinçi bölib ingliz dengizçi sayyohi J. Deyvis 1592 y.da yetib borgan. 1765 y.dan Ispaniya mulki. 19-a.ning 20-y.larida orollar Argentina nazorati ostiga ötdi. 1833 y.da inglizlar bosib oldi. Argentina orollarni öz hududining tarkibiy qismi deb hisoblab, orollar ustidan Britaniya suverenitetini tan olmaydi. 1982 y.gi Argentina b-n Buyuk Britaniya örtasidagi qurolli töqnaşuvdan söng inglizlar orolda mulkçilik maqomini örnatdi. 1995 y.da Argentina b-n Buyuk Britaniya örtasida orol hududida joylaşgan netfgaz konlarini birgalikda özlaştiriş va qazib oliş sohasida hamkorlik qiliş töğrisida deklaratsiya imzolandi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФОЛКЛЕНД (МАЛЬВИН) ОРОЛЛАРИ — Атлантика океанининг жан. ғарбий қисмидаги архипелаг, Аргентина қирғоклари яқинида, Буюк Британия мулки. Майд. 12,2 минг км2. 2 йирик орол — Шарқий (Соледад) ва Ғарбий Фолкленд (ГранМальвин) о.ларидан ва 200 га яқин майда орол ва қоялардан иборат. Ороллар, асосан, метаморфик ва чўкинди жинслардан тузилган. Энг баланд жойи 706 м. Иклими совуқроқ океан иқлими. Йиллик ёғин 600—700 мм, кучли шамоллар эсади, тезтез туман тушади. Ўтлоқ ва верескзорлар, торфли боткркликлар бор. Денгиз паррандаси кўп. Балиқ ва денгиз ҳайвонлари овланади, қўйчилик ривожланган. Маъмурий маркази — ПортСтэнли. Ф. о.га европаликлардан биринчи бўлиб инглиз денгизчи сайёҳи Ж. Дэйвис 1592 й.да етиб борган. 1765 й.дан Испания мулки. 19-а.нинг 20-й.ларида ороллар Аргентина назорати остига ўтди. 1833 й.да инглизлар босиб олди. Аргентина оролларни ўз ҳудудининг таркибий қисми деб ҳисоблаб, ороллар устидан Британия суверенитетини тан олмайди. 1982 й.ги Аргентина б-н Буюк Британия ўртасидаги қуролли тўқнашувдан сўнг инглизлар оролда мулкчилик мақомини ўрнатди. 1995 й.да Аргентина б-н Буюк Британия ўртасида орол ҳудудида жойлашган нетфьгаз конларини биргаликда ўзлаштириш ва қазиб олиш соҳасида ҳамкорлик қилиш тўғрисида декларация имзоланди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.