Fond birjasi
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 201–202-b. — ziyouz.com
Fond birjasi - qimmatli qoğozlar va b. moliyaviy vositalar oldisotdi qilinadigan birja; pul kapitali harakatiga xizmat körsatadigan moliya bozorining dastaklaridan biri. Bozor infratuzilmasining muhim böğini, qimmatli qoğozlar (davlat obligatsiyalari, korxonalar aksiya va obligatsiyalari, bank kredit biletlari, tijorat veksellari), valyuta oldisotdisi böyiça muntazam va taşkiliy faoliyat körsatadi.
F.b.ning asosiy vazifalari: böş turgan pul va qimmatli qoğozlarni sotişni taşkil etiş orqali jamğarilgan pul kapitalini safarbar etiş va töplaş; xususiy xöjalik subyektlari va davlat investitsiyalarini ularning qimmatli qoğozlari xaridini taşkil etiş yöli b-n moliyalaştiriş; qimmatli qoğozlarning yuqori darajadagi likvidligini, ya'ni qimmatli qoğoz egalari uçun yöqotişlarsiz tezda pul mablağlariga aylanişini ta'minlaş. Huquqiy maqomiga köra, jahon amaliyotida doimiy davlat nazoratida faoliyat körsatadigan yalpi huquqiy, aksiyadorlik jamiyatlari şaklidagi hususiy va davlat kapitali iştirokidagi aralaş F.b. turlari bor.
F.b. 16-a.da Ğarbiy Yevropa mamlakatlarida paydo bölgan. Jahonda 150 dan ortiq yirik F.b. bor (2003). Özbekistonda birinçi fond birjalari 1991 y.dan boşlab taşkil etila boşladi, lekin ularning kupi keyinçalik yopildi (q. «Toşkent» respublika fond birjasi).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФОНД БИРЖАСИ - қимматли қоғозлар ва б. молиявий воситалар олдисотди қилинадиган биржа; пул капитали ҳаракатига хизмат кўрсатадиган молия бозорининг дастакларидан бири. Бозор инфратузилмасининг муҳим бўғини, қимматли қоғозлар (давлат облигациялари, корхоналар акция ва облигациялари, банк кредит билетлари, тижорат векселлари), валюта олдисотдиси бўйича мунтазам ва ташкилий фаолият кўрсатади.
Ф.б.нинг асосий вазифалари: бўш турган пул ва қимматли қоғозларни сотишни ташкил этиш орқали жамғарилган пул капиталини сафарбар этиш ва тўплаш; хусусий хўжалик субъектлари ва давлат инвестицияларини уларнинг қимматли қоғозлари харидини ташкил этиш йўли б-н молиялаштириш; қимматли қоғозларнинг юқори даражадаги ликвидлигини, яъни қимматли қоғоз эгалари учун йўқотишларсиз тезда пул маблағларига айланишини таъминлаш. Ҳуқуқий мақомига кўра, жаҳон амалиётида доимий давлат назоратида фаолият кўрсатадиган ялпи ҳуқуқий, акциядорлик жамиятлари шаклидаги ҳусусий ва давлат капитали иштирокидаги аралаш Ф.б. турлари бор.
Ф.б. 16-а.да Ғарбий Европа мамлакатларида пайдо бўлган. Жаҳонда 150 дан ортиқ йирик Ф.б. бор (2003). Ўзбекистонда биринчи фонд биржалари 1991 й.дан бошлаб ташкил этила бошлади, лекин уларнинг купи кейинчалик ёпилди (қ. «Тошкент» республика фонд биржаси).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.