Formaldegid
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 214-b. — ziyouz.com
Formaldegid (lot. formica — çumoli), çumoli aldegid, alifatik aldegidlar gomologik qatorining 1a'zosi; ötkir hidli, rangsiz gaz. Suv va spirtda yaxşi eriydi. Suyuqlaniş trasi — 118°, qaynaş trasi — 19,2°, ziçligi 815 kg/ m3 (20°da). Sanoatda metil spirti yoki metanni qavo kislorodi b-n oksidlab olinadi. F. reaksiyaga yaxşi kirişadi, polimerlanadi, kuçli qaytaruvçi. F. zaharli; uning havoda eng katta yöl qöyiladigan konsentratsiyasi 1 mg/m3. Sintetik smolalar (moçevinaformaldegid smolalar, melaminformaldegid smolalar, fenolformaldegid smolalar va h.k.), böyagiçlar, portyaovçi moddalar, dorivor preparatlar, oşlovçi, antiseptik va dezodoratsiyalovçi vositalar olişda qöllanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФОРМАЛЬДЕГИД (лот. formica — чумоли), чумоли альдегид, алифатик альдегидлар гомологик қаторининг 1аъзоси; ўткир ҳидли, рангсиз газ. Сув ва спиртда яхши эрийди. Суюқланиш траси — 118°, қайнаш траси — 19,2°, зичлиги 815 кг/ м3 (20°да). Саноатда метил спирти ёки метанни қаво кислороди б-н оксидлаб олинади. Ф. реакцияга яхши киришади, полимерланади, кучли қайтарувчи. Ф. заҳарли; унинг ҳавода энг катта йўл қўйиладиган концентрацияси 1 мг/м3. Синтетик смолалар (мочевинаформальдегид смолалар, меламинформальдегид смолалар, фенолформальдегид смолалар ва ҳ.к.), бўягичлар, портяовчи моддалар, доривор препаратлар, ошловчи, антисептик ва дезодорацияловчи воситалар олишда қўлланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.