Fotosintezlovçi mikroorganizmlar
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 248-b. — ziyouz.com
Fotosintezlovçi mikroorganizmlar FOTOSINTEZLOVÇI MIKROORGANIZMLAR, fototrof mikroorganizmlar — hujayra komponentlarini sintezlaşda quyoş energiyasidan foydalanadigan mikroorganizmlar. F.m.ga qirmizi va yaşil bakteriyalar, sianobakteriyalar, proxlofitlar, ayrim galobakteriyalar hamda suvötlar bölimiga mansub bir qança eukariot organizmlar (diatomlar, evglenasimonlar, pirofitlar, tillarang va sariqyaşil suvötlar va b.) kiradi. Barça F.m.da (galobakteriyalardan taşqari) fotosintez xuddi yaşil ösimliklar singari xlorofill iştirokida boradi. Galobakteriyalarda esa fotosintez funksiyasini oqsil kompleksi bajaradi. Sianobakteriyalar va suvötlarda fotosintezda O2 ajraladi. Boşqa F. m.da fotosintezda O2 hosil bölmaydi; ular elektron donori sifatida suvdan emas, balki sulfidlar, tiosulfit, vodorod va organik moddalardan foydalanadi. Köpçilik F.m. molekulyar azotni özlaştiradi. F.m. suv havzalarida köp uçraydi. Organik moddalarning töplanişida, oltingugurt va azotning tabiatda aylanişida faol iştirok etadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФОТОСИНТЕЗЛОВЧИ МИКРООРГАНИЗМЛАР, фототроф микроорганизмлар — ҳужайра компонентларини синтезлашда қуёш энергиясидан фойдаланадиган микроорганизмлар. Ф.м.га қирмизи ва яшил бактериялар, цианобактериялар, прохлофитлар, айрим галобактериялар ҳамда сувўтлар бўлимига мансуб бир қанча эукариот организмлар (диатомлар, эвгленасимонлар, пирофитлар, тилларанг ва сариқяшил сувўтлар ва б.) киради. Барча Ф.м.да (галобактериялардан ташқари) фотосинтез худди яшил ўсимликлар сингари хлорофилл иштирокида боради. Галобактерияларда эса фотосинтез функциясини оқсил комплекси бажаради. Цианобактериялар ва сувўтларда фотосинтезда О2 ажралади. Бошқа Ф. м.да фотосинтезда О2 ҳосил бўлмайди; улар электрон донори сифатида сувдан эмас, балки сульфидлар, тиосульфит, водород ва органик моддалардан фойдаланади. Кўпчилик Ф.м. молекуляр азотни ўзлаштиради. Ф.м. сув ҳавзаларида кўп учрайди. Органик моддаларнинг тўпланишида, олтингугурт ва азотнинг табиатда айланишида фаол иштирок этади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.