Fototranzistor
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 249–250-b. — ziyouz.com
Fototranzistor (foto... va tranzistor) — yoruğlikni sezuvçi va bunda sodir böladigan elektr tok kuçini kuçaytiruvçi yarim ötkazgiçli asbob. F. germaniy yoki kremniyli monokristall yarimötkazgiçli plastinadan iborat; unda tranzistorpiknta öxşaş 3 soha — emitter, kollektor va baza bor. F. bazasida çiqarilgan uçligi bölmasligi b-n tranzistordan farq qiladi.
F. taşqi zanjirga bipolyar (bir qutbli) tranzistorga öxşaş ulanadi. Yoruğlik bazaga tuşganda, unda juft zaryad taşuvçilar (elektron va kovak) hosil bölib, kollektorli ötişda elektr maydon yordamida bölinadi. Natijada baza sohasida asosiy taşuvçilar töplanadi, bu esa emitterli ötişdagi potensial tösiqni kamaytirişga va F.dan ötayotgan tokning ortişiga olib keladi. F. nazorat va avtomatik tizimlarida yoritilganlik datçiklari sifatida, kinoqurilmalarda tovuşni qayta eşittiriş va b.da işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФОТОТРАНЗИСТОР (фото... ва транзистор) — ёруғликни сезувчи ва бунда содир бўладиган электр ток кучини кучайтирувчи ярим ўтказгичли асбоб. Ф. германий ёки кремнийли монокристалл яримўтказгичли пластинадан иборат; унда транзисторпикнта ўхшаш 3 соҳа — эмиттер, коллектор ва база бор. Ф. базасида чиқарилган учлиги бўлмаслиги б-н транзистордан фарқ қилади.
Ф. ташқи занжирга биполяр (бир қутбли) транзисторга ўхшаш уланади. Ёруғлик базага тушганда, унда жуфт заряд ташувчилар (электрон ва ковак) ҳосил бўлиб, коллекторли ўтишда электр майдон ёрдамида бўлинади. Натижада база соҳасида асосий ташувчилар тўпланади, бу эса эмиттерли ўтишдаги потенциал тўсиқни камайтиришга ва Ф.дан ўтаётган токнинг ортишига олиб келади. Ф. назорат ва автоматик тизимларида ёритилганлик датчиклари сифатида, киноқурилмаларда товушни қайта эшиттириш ва б.да ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.