Fotoyadro reaksiyalar
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 251–252-b. — ziyouz.com
Fotoyadro reaksiyalar FOTOYADRO REAKSIYALAR, yadro fotoeffekti — atom yafosining ukvantlarni yutişi natijasida protonlar r, neytronlar p yoki murakkabroq zarralar (deytronlar, azarralar va h.k.) çiqarişi. Köp tarqalgan F. r.: (u,p). (u,r), (u, 2p), (u, rp). Deytron, azarra va h.k. murakkab zarralar çiqariladigan jarayonlarning ehtimolligi kamroq. Bölinuvçi yadrolarda katta ehtimollik b-n (u, f) fotoböliniş reaksiyalari boradi. ukvantlarning energiyasi zarralarni çikarişga yetmaganda fotonlarning elastik (u, u) va noelastik (u, /) soçilişi yuz beradi. u kvantlarning energiyasi me.zonlarning tugiliş energiyasidan katta bölganda, yadroning bölinişi b-n birga fototuğiliş (mas, pionlarning) jarayonlari ham boradi. Har qanday yadro reaksiyasi kabi F. r. ham ukvantlarni yutişning effektiv kesimi o b-n tavsiflanadi. a ukvantning energiyasi Yeu ga boğliq. <s(E^j boğlanişning xususiyati gigant rezonans deb ataluvçi katta maksimumning mavjudligidir. Bu maksimumning kengligi bir neça MeV tartibida bölib, yengil yadrolar (12S, 16O) uçun Yeu 20— 25 MeV, örta va oğir yadrolar uçun 13—18 MeV soxdeida joylaşgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФОТОЯДРО РЕАКЦИЯЛАР, ядро фотоэффекти — атом яфосининг уквантларни ютиши натижасида протонлар р, нейтронлар п ёки мураккаброқ зарралар (дейтронлар, азарралар ва ҳ.к.) чиқариши. Кўп тарқалган Ф. р.: (у,п). (у,р), (у, 2п), (у, рп). Дейтрон, азарра ва ҳ.к. мураккаб зарралар чиқариладиган жараёнларнинг эҳтимоллиги камроқ. Бўлинувчи ядроларда катта эҳтимоллик б-н (у, f) фотобўлиниш реакциялари боради. уквантларнинг энергияси зарраларни чикаришга етмаганда фотонларнинг эластик (у, у) ва ноэластик (у, /) сочилиши юз беради. у квантларнинг энергияси ме.зонларнинг тугилиш энергиясидан катта бўлганда, ядронинг бўлиниши б-н бирга фототуғилиш (мас, пионларнинг) жараёнлари ҳам боради. Ҳар қандай ядро реакцияси каби Ф. р. ҳам уквантларни ютишнинг эффектив кесими о б-н тавсифланади. а уквантнинг энергияси Еу га боғлиқ. <s(E^j боғланишнинг хусусияти гигант резонанс деб аталувчи катта максимумнинг мавжудлигидир. Бу максимумнинг кенглиги бир неча МэВ тартибида бўлиб, енгил ядролар (12С, 16О) учун Еу 20— 25 МэВ, ўрта ва оғир ядролар учун 13—18 МэВ сохдеида жойлашган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.