Foydali iş koeffitsiyenti
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 192-b. — ziyouz.com
Foydali iş koeffitsiyenti (f.i.k.) — biron bir tizim (qurilma, maşina, dvigatel va b.) sarflagan energiyaning samaradorligini ifodalovçi tuşunça; qança energiya foydali işga aylanişini, qança energiya yöqolişini körsatadigan son (odatda, foizlarda ifodalanadi). Foydali işga sarflangan energiyaning maşina olgan umumiy energiya mikdoriga nisbati b-n aniklanadi.
Issiklik dvigatellaridagi f.i.k. — mexanik foydali işning sarflangan issiklik mikdoriga nisbati, elektr transformatorlardagi f.i.k. — ikkinçi çulgamda olingan elektromagnit energiyasining birlamçi iste'mol çulğamidagi energiyaga nisbati, elektr dvigatellaridagi f.i.k. — foydali mexanik işning manbadan olingan elektr energiyasiga nisbatidan iborat va b.
Maşinaning umumiy f.i.k. uning ayrim qismlari f.i.k.lari yigindisiga teng. Energiyaning turli körinişda yöqolişi tufayli f.i.k. hamişa 1,0 dan kiçik böladi. Takomillaşgan elektr transformatorlarda f.i.k. 98— 99%, elektr generatorlarida 90—95%, içki yonuv dvigatellarida 40—50% va issiklik elektr styalarida 35—40%.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФОЙДАЛИ ИШ КОЭФФИЦИЕНТИ (ф.и.к.) — бирон бир тизим (қурилма, машина, двигатель ва б.) сарфлаган энергиянинг самарадорлигини ифодаловчи тушунча; қанча энергия фойдали ишга айланишини, қанча энергия йўқолишини кўрсатадиган сон (одатда, фоизларда ифодаланади). Фойдали ишга сарфланган энергиянинг машина олган умумий энергия микдорига нисбати б-н аникланади.
Иссиклик двигателларидаги ф.и.к. — механик фойдали ишнинг сарфланган иссиклик микдорига нисбати, электр трансформаторлардаги ф.и.к. — иккинчи чулгамда олинган электромагнит энергиясининг бирламчи истеъмол чулғамидаги энергияга нисбати, электр двигателларидаги ф.и.к. — фойдали механик ишнинг манбадан олинган электр энергиясига нисбатидан иборат ва б.
Машинанинг умумий ф.и.к. унинг айрим қисмлари ф.и.к.лари йигиндисига тенг. Энергиянинг турли кўринишда йўқолиши туфайли ф.и.к. ҳамиша 1,0 дан кичик бўлади. Такомиллашган электр трансформаторларда ф.и.к. 98— 99%, электр генераторларида 90—95%, ички ёнув двигателларида 40—50% ва иссиклик электр стяларида 35—40%.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.