Foydali qazilma konlari razvedkasi
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 193-b. — ziyouz.com
Foydali qazilma konlari razvedkasi — yer osti mineral xom aşyolari zaxirasini geologikiqtisodiy baholaş hamda geol. razvedka işlari jamlanmasi va ular b-n boglik bölgan izlanişlar. Razvedka natijasida konning geologik tuzilişi, fazoviy joylaniş qonuniyatlari, foydali qazilma uyumlarining tuzilişi, ölçami, şakli, yotiş şaroitlari, yer osti mineral xom aşyolarining mikdori va sifati, kelajakda olib boriladigan özlaştiriş işlari şaroitlarini aniklaydigan texnologik xususiyatlari va omillari belgilanadi. F.q.k.r. geologik syomka, geologik qidiriş işlaridan keyin 2 boskiçda — dastlabki va mufassal razvedka olib boriladi. Dastlabki razvedka maydonning geologik tuziliş sxemasi, sanoat mineralizatsiyasining umumiy kölami, yer osti mineral xom aşyolarining örtaça sifati, konning sanoatda özlaştirilişi navbati va maqsadga muvofiqligi aniklanadi. Mufassal razvedka birinçi örinda özlaştirişga möljallangan konlarda bajariladi. Dastlabki razvedkadan farkli ravişda, mufassal razvedka qilinadigan maydon butun konga taalluqli bölmay, foydali qazilmalarning ma'lum uyumlarigagina tegişli böladi. Geol. razvedka işlari burği quduqlari va kon inşootlari ötkaziş yöli b-n amalga oşiriladi. Burgi quduqlari çuqurlikda joylaşgan konlar uçun, yer osti kon inşootlari murakkab tuzilişga ega bölgan qattiq foydali qazilma konlari uçun qöllaniladi. Ularda geologik, geokimyoviy, geofizik, gidrogeologik va muhandislik geol.si böyiça izlanişlar amalga oşiriladi. Uşbu izlanişlar va namunalaş natijalariga qarab, geologik rejalar va kesimlar tuzilib, çegaralanadi va foydali qazilma zaxiralari hisoblab çiqiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФОЙДАЛИ ҚАЗИЛМА КОНЛАРИ РАЗВЕДКАСИ — ер ости минерал хом ашёлари захирасини геологикиқтисодий баҳолаш ҳамда геол. разведка ишлари жамланмаси ва улар б-н боглик бўлган изланишлар. Разведка натижасида коннинг геологик тузилиши, фазовий жойланиш қонуниятлари, фойдали қазилма уюмларининг тузилиши, ўлчами, шакли, ётиш шароитлари, ер ости минерал хом ашёларининг микдори ва сифати, келажакда олиб бориладиган ўзлаштириш ишлари шароитларини аниклайдиган технологик хусусиятлари ва омиллари белгиланади. Ф.қ.к.р. геологик съёмка, геологик қидириш ишларидан кейин 2 боскичда — дастлабки ва муфассал разведка олиб борилади. Дастлабки разведка майдоннинг геологик тузилиш схемаси, саноат минерализациясининг умумий кўлами, ер ости минерал хом ашёларининг ўртача сифати, коннинг саноатда ўзлаштирилиши навбати ва мақсадга мувофиқлиги аникланади. Муфассал разведка биринчи ўринда ўзлаштиришга мўлжалланган конларда бажарилади. Дастлабки разведкадан фаркли равишда, муфассал разведка қилинадиган майдон бутун конга тааллуқли бўлмай, фойдали қазилмаларнинг маълум уюмларигагина тегишли бўлади. Геол. разведка ишлари бурғи қудуқлари ва кон иншоотлари ўтказиш йўли б-н амалга оширилади. Бурги қудуқлари чуқурликда жойлашган конлар учун, ер ости кон иншоотлари мураккаб тузилишга эга бўлган қаттиқ фойдали қазилма конлари учун қўлланилади. Уларда геологик, геокимёвий, геофизик, гидрогеологик ва муҳандислик геол.си бўйича изланишлар амалга оширилади. Ушбу изланишлар ва намуналаш натижаларига қараб, геологик режалар ва кесимлар тузилиб, чегараланади ва фойдали қазилма захиралари ҳисоблаб чиқилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.