Foydali qazilma konlarini özlaştiriş
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 193-b. — ziyouz.com
Foydali qazilma konlarini özlaştiriş - Yer qa'ridan qattiq, suyuq va gazsimon foydali qazilmalarni çiqarib olişning özaro boglangan kon işlari jarayoni majmui. F.q.k.ö.ning oçiq (karyer), yer osti (şaxta), burği quduqlari va dengiz tubidan oliş (dengiz sathidan pastdagi işlar) usullari mavjud. Oçiq va yer osti usullaridan qattiq foydali qazilmalarni, burği quduqlaridan esa, asosan, suyuq va gazsimon foydali qazilmalarni çiqarib olişda foydalaniladi. Yer osti usuli b-n katta çukurlikda yotgan foydali qazilmalar qazib olinadi. F.q.k.ö.da Dunyo okeanida konlarni özlaştiriş va dengiz tubidan foydali qazilmalarni çiqarib oliş aloxida urin egallaydi. Dunyo böyiça oçiq usul b-n 60% ga yaqin metall rudalari, 85% nometall rudalar, 100% noruda foydali kazilmalar va 35% ga yaqin kumir qazib olinadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФОЙДАЛИ ҚАЗИЛМА КОНЛАРИНИ ЎЗЛАШТИРИШ - Ер қаъридан қаттиқ, суюқ ва газсимон фойдали қазилмаларни чиқариб олишнинг ўзаро богланган кон ишлари жараёни мажмуи. Ф.қ.к.ў.нинг очиқ (карьер), ер ости (шахта), бурғи қудуқлари ва денгиз тубидан олиш (денгиз сатҳидан пастдаги ишлар) усуллари мавжуд. Очиқ ва ер ости усулларидан қаттиқ фойдали қазилмаларни, бурғи қудуқларидан эса, асосан, суюқ ва газсимон фойдали қазилмаларни чиқариб олишда фойдаланилади. Ер ости усули б-н катта чукурликда ётган фойдали қазилмалар қазиб олинади. Ф.қ.к.ў.да Дунё океанида конларни ўзлаштириш ва денгиз тубидан фойдали қазилмаларни чиқариб олиш алохида урин эгаллайди. Дунё бўйича очиқ усул б-н 60% га яқин металл рудалари, 85% нометалл рудалар, 100% норуда фойдали казилмалар ва 35% га яқин кумир қазиб олинади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.