Frank gers tajribasi
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 257-b. — ziyouz.com
Frank gers tajribasi - atom içki energiyasining diskretligini isbotlovçi tajriba. Birinçi bölib 1913 y.da J. Frank va G. Gers ötkazgan. Simob buği' b-n töldirilgan elektrovakuum nayning K katodi va S, töriga elektronlarni tezlatuvçi kuçlaniş, C2 tör va A anodga esa sekinlaştiruvçi U kuçlaniş berilgan va tok kuçi / ning U ga boğlanişi olingan. I sohada tezlaşgan elektronlar II sohada simob atomlariga uriladi. Elektronlarning töqnaşişdan keyingi energiyasi III sohadagi sekinlaştiruvçi kuçlanişni yengib ötişga yetarli bölsa, ular anodga yetib boradi. Demak anod toki / elektronlarning urilişda energiya yöqotişiga boğliq. Tajriba elektronning energiyasi Ye<4,9 eV bölganda ularning simob atomlari b-n töqnaşişi elastik bölişini (energiya yöqotmaydi), Ye>4,9 eV bölganda esa töqnaşiş noelastik bölib, har töqnaşişda elektron simob atomiga 4,9 eV energiyasini berişini körsatadi. Bu atomning içki energiyasi uzluksiz özgarmay, sakrab özgarişini isbotlaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ФРАНК ГЕРЦ ТАЖРИБАСИ - атом ички энергиясининг дискретлигини исботловчи тажриба. Биринчи бўлиб 1913 й.да Ж. Франк ва Г. Герц ўтказган. Симоб буғи’ б-н тўлдирилган электровакуум найнинг К катоди ва С, тўрига электронларни тезлатувчи кучланиш, С2 тўр ва А анодга эса секинлаштирувчи U кучланиш берилган ва ток кучи / нинг U га боғланиши олинган. I соҳада тезлашган электронлар II соҳада симоб атомларига урилади. Электронларнинг тўқнашишдан кейинги энергияси III соҳадаги секинлаштирувчи кучланишни енгиб ўтишга етарли бўлса, улар анодга етиб боради. Демак анод токи / электронларнинг урилишда энергия йўқотишига боғлиқ. Тажриба электроннинг энергияси Е<4,9 эВ бўлганда уларнинг симоб атомлари б-н тўқнашиши эластик бўлишини (энергия йўқотмайди), Е>4,9 эВ бўлганда эса тўқнашиш ноэластик бўлиб, ҳар тўқнашишда электрон симоб атомига 4,9 эВ энергиясини беришини кўрсатади. Бу атомнинг ички энергияси узлуксиз ўзгармай, сакраб ўзгаришини исботлайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.