Fransua Ogyust Viktor Grinyar
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 450-b. — ziyouz.com
Grinyar Fransua Ogyust Viktor GRINYAR (Grignard) Fransua Ogyust Viktor (1871.6.5, Şerbur — 1935.13.12, Lion) — fransuz organik kimyogari. Parij FA a'zosi (1926 y.dan). Asosiy işlari organik birikmalar sintezi va ularni tekşirişga bağişlangan. Alkilgalogenidlar va efir muhitidagi magniy asosida olinadigan aralaş magniyorganik birikmalar iştirokida organik birikmalarni ilk bor sintez qilgan (1900). Bu reaksiyalarda efirda eritilgan alkilmagniy galogenidlar (Grinyar reaktivi) asosiy reagent ekanligini aniqlagan. Uglevodorodlar, spirtlar (1901 — 03), ketonlar, aldegidlar (1906), efirlar, nitrillar, aminlar (1920), kislotalar va b. sintezida magniyorganik birikmalardan foydalangan. Bu sintezlar (Grinyar reaksiyasi) kimyo amaliyotida keng qöllaniladi. Nobel mukofoti laureati (1912).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГРИНЬЯР (Grignard) Франсуа Огюст Виктор (1871.6.5, Шербур — 1935.13.12, Лион) — француз органик кимёгари. Париж ФА аъзоси (1926 й.дан). Асосий ишлари органик бирикмалар синтези ва уларни текширишга бағишланган. Алкилгалогенидлар ва эфир муҳитидаги магний асосида олинадиган аралаш магнийорганик бирикмалар иштирокида органик бирикмаларни илк бор синтез қилган (1900). Бу реакцияларда эфирда эритилган алкилмагний галогенидлар (Гриньяр реактиви) асосий реагент эканлигини аниқлаган. Углеводородлар, спиртлар (1901 — 03), кетонлар, альдегидлар (1906), эфирлар, нитриллар, аминлар (1920), кислоталар ва б. синтезида магнийорганик бирикмалардан фойдаланган. Бу синтезлар (Гриньяр реакцияси) кимё амалиётида кенг қўлланилади. Нобель мукофоти лауреати (1912).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.